ඈ කිසිදු අධ්යාපන සහතිකයක් හෝ ජීවන සැලසුමක් නොමැතිව විදුහලෙන් ඉවත් වී ගියා ය. ඉන්පසුව තමා උපන් ඔහායෝ ප්රාන්තයෙන්ද නික්මුණා ය. අබලන් වී ගිය සටහන් පොතක් ද, දිනපතාම එළිමහනේ ඇවිද යන පුරුද්දක්ද හැර ඈ සතුව වෙනත් කිසිවක් නොතිබුණි. නමුත් දශක ගණනාවකට පසුව, මේරි ඔලිවර් ඇමරිකානු ඉතිහාසයේ වැඩියෙන්ම කිවීමට ලක්වුණු කිවිඳියක බවට පත් කළේ ද මේවා ම ය.
මේරි ඔලිවර් 1935 වසරේ සැප්තැම්බර් 10 වන දා ඔහායෝ ප්රාන්තයේ මේපල් හයිට්ස් හි උපත ලැබුවා ය. ඇය තම ළමා කාලය ගැන හෙළිදරව් කර ඇත්තේ ස්වල්ප වශයෙනි. ඈ බොහෝ දුෂ්කර ළමාවියක් ගෙවූ බවත්, සොබාහදම ඇගේ එකම රක්ෂාස්ථානය වූ බවත් පැහැදිලිය. ඇයට වයස අවුරුදු 14 වන විට, කිසිවෙකු ඇයව කිවිඳියක යැයි හැඳින්වීමට බොහෝ කලකට පෙර, ඇය තම සටහන් පොත්වල ඇගේම කවි කුරුටුගාන්නට පටන් ගෙන තිබුණි.
1950 වන විට, තම නව යොවුන් වියේදී, ඇය මියගිය කිවිඳියක වන වන එඩ්නා සෙන්ට් වින්සන්ට් මිලේට අයත් වතුයායක් වන නිව් යෝර්ක්හි ස්ටීප්ලෙටොප් වතුයාය වෙත යන මාර්ගය සොයා ගත්තාය. එහිදී ඇය එඩ්නාගේ සහෝදරිය වන නෝර්මා මිලේ සමඟ කාලය ගත කළ අතර මියගිය කිවිඳියගේ ලිපි ලේඛන පිළිවෙළ කිරීමට උදව් කළාය. ඇමරිකාවේ වඩාත්ම කීර්තිමත් කිවිඳියකගේ පෞද්ගලික ලේඛනාගාරයේ වැඩ කිරීමට ලැබීම යෞවනියක ලෙස අවධිමත් අධ්යාපනයක් වුණු අතර එයින් උගත් දෑ ඇගේ ජීවිතය පුරා නොමැකී පැවතුණි.
වයස විසි ගණන් වන විට මේරි ඔලිවර් මැසචුසෙට්ස් ප්රාන්තයේ කේප් කෝඩ් කෙළවරේ පිහිටි ප්රොවින්ස්ටවුන් හි පදිංචියට පැමිණියා ය. නගරයේ කුඩා පොත් සාප්පුවක් පවත්වාගෙන ගිය ඡායාරූප ශිල්පිනියක වූ මොලී මැලෝන් කුක් සමගින් මේරි ඔලිවර් එහිදී ගොඩනඟා ගත් ජීවිතය 2005 දී කුක් මිය යන තෙක් දශක හතරකට වැඩි කාලයක් පැවතුණි. කුක් ඔලිවර්ගේ ඡායාරූප ගත්තාය, ඇගේ කාර්යයට සහාය දුන්නාය, වසර ගණනාවක් ඇගේ වෘත්තීය ජීවිතය ඵලදායී ලෙස කළමනාකරණය කළාය - එය ඔවුන් ජීවත් වූ භූමි දර්ශනය තරම්ම නිහඬ හා ස්ථාවර හවුල්කාරිත්වයක් විය.
ප්රොවින්ස්ටවුන් ගම් පළාත ඔලිවර්ට ඇගේ කවිය සඳහා අවශ්ය සියල්ල ලබා දුන්නේය: කලපු වගුරු බිමි, පයිනස් වනාන්තර, වැඩබිමක් වූ වරායක් සහ ඍතු මාරුවීම සමග රන් පැහැයෙන් රෝස පැහැයට වර්ණ වෙනස් වන සැතපුම් ගණන් දිග වෙරළ තීර ඒ අතර විය. ඇය දශක ගණනාවක් පුරා සෑම දිනකම පාහේ කබා සාක්කුවේ සටහන් පොතක් දමාගෙන, දකිනා දේ වියැකී යාමට පෙර සටහන් කර ගනිමින්, එම වනාන්තර සහ වැලි කඳු අතර ඇවිද ගියා ය.
ඇගේ පළමු කාව්ය සංග්රහය වන "No Voyage and Other Poems" 1963 දී නිකුත් විය. ඒ ගැන කුමක් කිව යුතු දැයි විචාරකයින්ට නිනව්වක් නොවීය. සාමාන්යයෙන් කවියට වස්තුවිෂය වීමට නියමිතව තිබූ දේවල් වලින් ඇගේ කවි පුදුම සහගත ලෙස වියුක්ත විය - ඒවායේ නගර නැත, තාක්ෂණික දෑ නැත, මෝටර් රථ නැත, තවත් මිනිසෙක් පෙනෙන්නටවත් නැත. සමහර මුල්කාලීන විචාරකයින් ඇගේ කවියේ මෙම ගති සොබාව එහි දුර්වලතාවක් ලෙස සැලකූහ. නමුත් එය එසේ නොවුණි.
බොහෝ දෙනෙකුට මග හැරෙන දෙය මෙයයි: මේරි ඔලිවර්ගේ කවිවල මිනිසුන් සහ යන්ත්රෝපකරණ නොමැතිකම අතපසුවීමක් හෝ අභිලාෂයක් නොමැතිකමක් නොවෙයි. ඇගේ කවියේ සමස්ත ප්රතිපදාවම එයයි. ඇය වරක් පැවසුවේ ඇගේ ක්රමය ඉතාම සරල බවයි - අවධානය යොමු කරන්න, පුදුම වන්න, ඒ ගැන කියන්න - ඒ සඳහා නිසග දක්ෂතාව පමණක් නොව, පුහුණු කරගත් රසිකත්වයක් ද අවශ්ය ය. නූතන ජීවිතයේ ඝෝෂාව බැහැර කිරීමෙන් ඇය පාඨකයා සාමාන්යයෙන් නොදැක්කා සේ මගහැර ගමන් ගමන්නා දෙයක් දෙස නැවත හැරී බැලීමට ඉඩ සැලසුවාය: කරවැල් කොකෙක්, කෙතක්, තමන්ගේම හුස්ම වැනි දේවල්. එය නිරුත්සාහිකවම රචනා කර ඇති බව පෙනුණත් එසේ නොවුණු විප්ලවීය එළඹුමක් විය.
ඒ කවිවලට දෙවන ස්ථරයක් ද ඇති නමුත් බොහෝ දෙනා එය සඳහන් කරන්නේ කලාතුරකිනි. මේරි ඔලිවර් හුදෙක් තම සතුට සඳහා හුදෙකලාව හඹා යන ආරණ්යවාසිනියක නොවූවා ය. පොත් සාප්පුව පවත්වාගෙන යමින්, ලේඛන වෘත්තීය කළමනාකරණය කරමින්, වසර හතළිහක් ඇය අසල මොලී කුක් සිටිය නිසා ඔලිවර්ට හැම උදෑසනකම අවදි වී වැලි කඳුවැටි දිගේ ඇවිදීමට හැකියාව ලැබුණි. සොබාදහම සමඟ වූ හුදෙකලා සහයෝගීතාවයක් ලෙස කියවෙන ඒ දිවිය ප්රායෝගිකව, බොහෝ පාඨකයින් කිසිදා අසා නැති දිගු ගෘහස්ථ හවුල්කාරිත්වයක් මගින් රඳවා තබා ගන්නා ලදී. කවි පැමිණියේ ඇවිද ගිය ගමන් වලිනි. ඇවිදීමට හැකි වූයේ වෙනත් කෙනෙකුගේ සහයෝගීත්වය මත පැවතුණු ජීවිතයක් මගිනි.
ඇගේ කවි පාඨකයා අතරට ගියේ සෙමින් නමුත් එකවරම ය. 1984 දී "American Primitive" නම් වූ ඇගේ පස්වන කාව්ය සංග්රහයට කවිය වෙනුවෙන් වූ පුලිට්සර් ත්යාගය හිමි විය. ලොස් ඇන්ජලීස් ටයිම්ස් පුවත්පතේ විචාරක හොලි ප්රාඩෝ ලිව්වේ ඔලිවර් යනු "ගොදුරු හඹායන්නන් සහ ගොදුරට ලක්වන්නන් ලෙසින් ලෝකය පිළිබඳ ප්රායෝගික දැනුවත්භාවය රඳවා ගනිමින්, ප්රහර්ෂය දැනවීමට හැකි" ඇමරිකානු කවියන් කිහිප දෙනා අතර සිටින කෙනෙකු බවයි. මේරි ඔලිවර්ගේ පන්හිඳෙන් සොබාදහම කිසිවිටෙක තනුක කරණයට ලක්වූයේ නැත. විටෙක එය සුන්දරය, නමුත් තවත් විටෙක එය රුදුරුය. ඈ ඒ බව වසන් නොකළා ය. 1992 දී ඇගේ "New and Selected Poems" කෘතියට ජාතික සම්මානය හිමි විය. එහි වූ "The Summer Day" කවියේ ඇගේ වැඩියෙන්ම උපුටා ගැනීමට ලක් වූ පද පේළිය ඇතුළත් විය.
"Tell me, what is it you plan to do
with your one wild and precious life?"
හුරුබුහුටි අත් බෑග් සහ උපාධි සුබපැතුම්පත් වල අනේක වාරයක් මුද්රණය කර ඇති මෙම පැදි පේළිය ලියා ඇත්තේ සටහන් පොතක් අතැතිව, පළඟැටියෙකු සැබවින්ම ඇස ගැටෙන තුරු බලා සිටිමින්, ඇගේ "නොදැමුණු සහ මාහැඟි" දිවිය වගුරු බිම්වල හුදෙකලාවේ ඇවිද යමින් ගෙවා දැමූ කාන්තාවක් විසින් බව අමතක කිරීම උගහටය.
2007 වර්ෂයේ ඇය ලියූ "The Uses of Sorrow" කවිය අන්ධකාරය වෙත එම ආලෝක දහරාවම යොමු කරයි,
"Someone I loved once gave me
a box full of darkness.
It took me years to understand
that this, too, was a gift."
උපමා රූපක නැත, භාෂාමය සැරසිලි නැත, එය මුළු මතක සටහන් පොතකම සාරය හකුළුවා සුපැහැදිලි පැදි පෙළකට ගොනු කරවයි.
ඇගේ වෘත්තීමය ලේඛන දිවිය තුළ මේරි ඔලිවර් ගගන්හයිම් සමූහයේ සාමාජිකත්වය, කලාව සඳහා වූ ජාතික සමූහයේ සාමාජිකත්වය, ඇමරිකානු ලේඛන කලා ඇකඩමි සම්මානය, ඇමරිකානු කාව්ය සංගමයේ ෂෙලී අනුස්මරණ සම්මානය සහ ඇලිස් ෆේ ඩි කැස්ටැග්නෝලා සම්මානය දිනා ගත්තාය. ඇය දශක ගණනාවක් පුරා සෑම වසරකට හෝ දෙකකට වරක් නව කවි එකතුවක් බැගින් ප්රකාශයට පත් කළාය. එය කවිය සොයා දිනපතා එකම මුහුදු වෙරළ තීරය දිගේ සැතපුම් ගණන් ඇවිද යාම නොනැවැත්වූ කෙනෙකුට සාධනීය අගයක් වනු ඇත.
ඇය අවසාන මොහොත දක්වාම ලිවීම නොනැවැත්වූවා ය. ලිම්ෆෝමා තත්වයෙන් රෝගාතුරව සිටි ඇය 2019 වසරේ ජනවාරි 17 වන දින වයස 83ක් ව සිටියදී තම දිවි සැරිය නිම කළා ය. ඇගේ වඩාත් ප්රකට කාව්යයක් වන "When Death Comes", මරණයේ සමස්ත කාර්යය සඳහා වූ නිබන්ධන ප්රකාශයක් මෙන් කියවේ:
When it's over, I want to say: all my life
I was a bride married to amazement.
I was the bridegroom, taking the world into my arms.
ඇය එය රචනා කළේ 1991 වසරේ ය, ඇගේ මරණයට දශක තුනකට කලින් ය.
ඇය මිය යන විට, ඇය ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ වැඩියෙන්ම කියවීමට ලක්වන කිවිඳිය වූවාය. වඩාත්ම පැසසුමට ලක්වූ කිවිඳිය නොව, ශාස්ත්රීය සඟරාවල සාකච්ඡා කරන ලද කිවිඳිය නොව - වැඩියෙන්ම අලෙවි වන, සැබෑ පාඨකයින් මිලදී ගෙන නැවත කියවා ඔවුන් ආදරය කළ අය සමග බෙදාහදාගත් කිවිඳිය විය. කවුරුන් බලාසිටියත් නැතත් සැමදාම සුපුරුදු දින චර්යාවක යෙදී වෙරළේ රළ නැගෙන බැසෙනා යුරු බලා සිටිමින්, සිලිබිල්ලන් ආදී කලපු කුරුල්ලන් ද, හොග්නෝස් සර්පයන් ද සොයමින්, මිනිස් ඇසුරෙන් මුළුමණින්ම ඈත් වී තම කාලය ගෙවා දැමූ කෙනෙකු ලෙසින් නම් එය අමුතුම ආකාරයේ ජනප්රියතාවකි.
අවධානය, කිසිවිටෙකත් සුළුකොට තැකිය යුතු යමක් නොවීය, ඇගේ කවියේ සමස්ත භාවිතයම එහි විය, සමහර විට කවිය මුළුමණින්ම රඳාපැවතුනේ ඒ මත ය.
~Translated from the fb page "Echos of the Past"






