East of Eden (mini series 2026)

"සමිඳාණන් වහන්සේ ද කායින්ට කතාකොට, "නුඹ මෙතරම් කිපී, දුර්මුඛ වී සිටින්නේ මන්ද? නුඹ යහපත කරන්නෙහි නම් නුඹ පිළිගනු ලබන්නෙහි ය. නුඹ අයහපත කරන්නෙහි නම් පාපය රකුසෙකු සේ නුඹේ දොරකඩ ලැග සිටින්නේ ය. ඌ නුඹ මැඬලීමට බලාගෙන සිටියි; එහෙත්, නුඹට ඌ දමනය කළ හැකි ය." යි වදාළ සේක.

(උප්පත්ති 4 : 6)

.

.

1902 අවුරුද්දෙ කැලිෆෝනියාවේ කඳුවැටි, කෙත් වතු, ගොවි බිම් බහුල සැලිනාස් නිම්නයෙ ජර්මානු සම්භවයක් ඇති ඇමරිකානු ගැමි පවුලක උපත ලැබුව එක් දරුවෙක් කවදාහරි දවසක මේ නිම්නය ලෝකයෙම අවධානයට ලක්කරාවි කියලා කවුරුවත් හිතන්න නැතුව ඇති. දරුවා කුඩා කාලෙම ඉගෙනීමට දක්ෂකමක් පෙන්නුවා. පාසල් යන අතරම ඔහු ගොවිපළවල්වල, හරක්මඩුවල වැඩ කළා. පොත පත කියවන්නත් ලියන්නත් මේ දරුවාට තිබුණේ තදබල ආශාවක්. පස්සෙ කාලෙක උපාධිධාරියෙකු වෙලා නිව්යෝක් නගරයේ මාධ්‍යවේදියෙකු විදිහට රැකියාවක් සොයා ගත්තත් එයින් ලැබුව අසාර්ථක බව නිසා ආයෙම ගමට ඇවිත් නොයෙක් රස්සාවල් කරමින් අමාරුවෙන් ජීවිතේ ගැටගසා ගන්න ඔහුට සිද්දවුණා. නමුත් කොයි දෙයිනුත් ලිවීමට තිබුණ ආශාව ඔහුගෙ අඩු වුණේ නෑ. ගමේ තමන්ට හුරු පුරුදු ගොවියන්, කම්කරුවන් අතරේ වැඩ කරමින් ග්‍රාමීය ජීවිත අත්දැකීම් අනුසාරයෙන් ඔහු ලිව්වා. ලියුව පළමුවෙනි නවකතාව ආයෙමත් අරගෙන ආවෙ අසාර්ථක බව. නමුත් අධෛර්‍යමත් වුණේ ඔහු නෙවෙයි. නොනවත්වාම ඔහු ලිව්වා. ක්‍රමයෙන් සාර්ථක බව ඔහු උපයාගන්න සමත්වුණා. සාහිත්‍ය සඳහා වුණු නොබෙල් තෑග්ග, ඇමරිකානු නිදහස් ත්‍යාගය, පුලිට්සර් ත්‍යාගය දිනා ගත්තා. ඔහු වෙන කවුරුවත් නෙවෙයි ඇමරිකානු ලේඛක ජෝන් ස්ටයින්බෙක්. ස්ටයින්බෙක් 1900 සියවසේ මැද ඇමරිකානු සමාජය විනිවිද දැක ලියූ ලේඛකයෙක්. සමාන්‍ය පොදු ජනතාව අතරේ ගැවසිලා මිනිස් ජීවිතයට බලපෑම් කරන සමාජීය කාරණා තමන්ගේ ලේඛනවලට වස්තු විෂය කරගන්න ප්‍රියතාවක් දැක්වූ ලේඛකයෙකු විදිහට ඔහුව සැලකෙනවා. 1930 ගණන්වල ඇමරිකාවේ සිද්ද වුණු මහා ආර්ථික අවපාතය (The Great Depression) නිසා පීඩාවිඳි සාමාන්‍ය මිනිස්සු ගැන ඔහු ලිව්වා. නමුත් කම්කරුවන්, ගොවියන් වගේ පීඩාවිඳින, සූරාකෑමට ලක්වෙන ජනතාව ගැන වැඩි වශයෙන් ලියන්න පෙළඹුණු නිසා ධනවාදී ඇමරිකානු රජය ඔහුව කොමියුනිස්ට්වාදය ප්‍රචාරය කරන්නෙක් විදිහට නම්කළා. ඇමරිකානු රාජ්‍යයේ සතුරෙක් විදිහට හඳුනාගත්තා. FBI ආයතනය දශක ගණනාවක් ඔහු ගැන ඔත්තු බැලුවා. ඔහුගේ සමහර පොත් තහනම් කළා. පොත් ප්‍රසිද්ධියේ ගිනි තිබ්බා. මේ වෙලාවෙදි ස්ටයින්බෙක් කිව්වෙ එක දෙයයි. "ඒ අය මගෙ පොත් ගිනිතියලා දමාවි, ඒත් යථාර්ථය එහෙම ගිනි තියල දාන්න ඒගොල්ලන්ට බැහැ". East of Eden, Grapes of Wrath, Of mice and men ස්ටයින්බෙක් ගේ ජනප්‍රියම කෘති. (බෙනට් රත්නායක මහත්මයා ගෙ "අස්වැසුම" චිත්‍රපටිය ස්ටයින්බෙක් ගේ The Pearl නම් කෙටි නවකතාව ආශ්‍රයෙන් නිර්මාණය කළ එකක්.) අපේ කතාවට මාතෘකාව වෙන්නෙ 1952 අවුරුද්දෙ පළවුණු East of Eden. 

On the waterfront, Streetcar named Desire වගේ අග්‍ර සිනමා කෘති නිර්මාණය කළ ඇමරිකානු සිනමාකරු Elia Kazan 1955 දී East of Eden පොත මුල් කරගෙන එනමින්ම චිත්‍රපටියක් නිර්මාණය කරනවා. 2026 අවුරුද්දෙ ඔක්තෝබර් මාසයේදි Netflix හරහා East of Eden නවකතාව පාදක කරගත්ත කොටස් හතක රූපවාහිනී මාලා නාටකය විකාශනය වෙනවා. නෙට්ෆ්ලික්ස් වෙනුවෙන් මේ කතාව තිර රචනා කරන්නෙ Elia Kazan ගේ මිනිබිරී Zoe Kazan විසින්.

ස්ටයින්බෙක් තමන්ගේ නවකතාව රචනා කරන්නේ බයිබලීය සන්දර්භයක් ඇතුළේ. ඔහු නවකතාවට පදනම් කරගන්නේ බයිබලයේ ආරම්භයේ උප්පත්ති පොතේ එන කායින් සහ ආබෙල් ගේ කතාව. බයිබලයට අනුව කායින් සහ ආබෙල් කියන්නෙ දෙවියන්වහන්සේ මැවූ පළමුවන මිනිසා ආදම් (Adam) ගේ දරුවන් දෙදෙනා. ආබෙල්ට දෙවියන්වහන්සෙ ටිකක් වැඩිපුර කැමැත්තක් දක්වනවා. කායින්ට මේ නිසා තමන්ගෙ සහෝදරයා ගැන ඇති වෙන්නේ ඊර්ෂ්‍යාව මුසු වෛරයක්. මේ වෛරය දුරදිග ගිහින් කායින් අතින් ආබෙල් මැරුම් කනවා. කායින් දේව උදහසට ලක්වෙනවා. ආදම් සහ ඔහුගේ දරු පරපුර ජීවත් වුණේ දෙවියන් ඔවුන් වෙනුවෙන් නිර්මාණය කළ ඒදන් (Eden) උයනේ සරුසාරවත්ම කොටසක. සහෝදරයාව මරාදමලා තමන් කරගත්ත පාපය නිසා කායින්ට ඒදන් උයනේ නැගෙනහිරට (East of Eden) පිටමං වෙලා යන්න සිද්ද වෙනවා. 

East of Eden කතාව කැලිෆෝනියානු සැලිනාස් නිම්නය පසුබිමේ පරම්පරා තුනක් තිස්සේ ගලා යන පවුල් අන්දරයක් විදිහටයි ලියැවිලා තියෙන්නෙ. පවුලක තියන දෙමව්පියො, දූදරු, සහෝදර සම්බන්ධකම් ඇතුළේ ඇතිවෙන එදිරිවාදිකම් ගැනත් ඒ දේවල් ඔවුන්ගේ ජීවිතයම හැඩගස්වන හැටිත් මේ කතාවෙ අන්තර්ගතයි. ඇඩම් සහ චාල්ස් සහෝදරයෝ, ඔවුන්ට මුණගැහෙන නන්නාඳුනන තරුණිය කැතී කතාවෙ ප්‍රධාන චරිත. ඇඩම් ගේ දරුවන් දෙන්නා කේලබ් සහ ආරොන්. කායින් සහ ආබෙල්ට සමපාත වෙන්නෙ මේ දෙන්නා. ස්ටයින්බෙක් මේ නවකතාවේ පදනම විදිහට අරගන්නේ මේ සටහනේ මුලින්ම සඳහන් වෙන බයිබල් පාඨය. උප්පත්ති කතාවෙදි, කායින් තමන්ගෙ සහෝදරයා ආබෙල් සමග නොමනාපයෙන් පසුවෙනා බව දැනගත්තාම දෙවියන්වහන්සේ කායින්ට දෙන උපදෙස තමයි ඒ විදිහට බයිබලයේ කියැවෙන්නෙ. 

අපි හැම කෙනෙකුටම අපිටම අනන්‍ය වුණු චරිත ස්වභාවයක් තියනව. කායින් ගේ විදිහ එකක්, ආබෙල් ගේ විදිහ තවත් එකක්. අපිට වෙනස් කරගන්න බැරි, නැත්නම් වෙනස් කරන්න සෑහෙන අමාරු ජන්මයෙන් එන පුද්ගල ස්වභාවයන් වගේම අපිට වෙනස් කරන්න පුලුවන්, අවශ්‍ය විදිහට හැඩගස්වා ගත හැකි පැතිකඩකුත් අපිට තියනව. ඒ බයිබල් පාඨයෙන් කියවෙන්නෙ අපිට තෝරා ගතහැකි ජීවිතය ගැන. කැතී සහ ඇඩම් චරිත දෙක සංසන්දනාත්මකව ගොඩනැගෙන්නේ මේ කාරණේ පදනම් කරගෙන. දෙදෙනාම දුෂ්කර ළමා වයසක පීඩාකාරී උරුමය ලැබූ අය. කැතී සහජයෙන්ම යම් නපුරු බවක් අරගෙන එන චරිතයක්. ඒ බලපෑමෙන් එයා තෝරාගන්නෙ මුළුමනින්ම දුෂ්ඨකම සහ  දුෂ්ඨකමේ බලය අවියක් කරගෙන නැගීහිටීමේ මාර්ගයක්. අනෙක් අතින් ඇඩම් ආදරණීය බව සහජයෙන්ම උරුම කරගත්තු මුදු මොළොක් චරිතයක්. තමන්ගේම සහෝදරයා වුණු හිත්පිත් නැති චාල්ස් ට වඩා බොහොම වෙනස් කෙනෙක්. ඒ බලපෑමෙන් ඇඩම් තෝරාගන්න පෙළඹෙන්නෙ අසීමිතව ආදරය කරන දයාන්විත මනුෂ්‍යයෙකුගේ ජීවිතයක්. නමුත් මේ දෙදෙනාම තමන්ගේ තෝරාගැනීම් වල වින්දිතයන් බවට පත්වෙනවා. කිසිම ළතෙත් බවත් නැති අන්ත නපුරුකමත්, දුරදිග නොබලා පමණට වඩා අනුකම්පා කිරීමත් එකිනෙකට වෙනස්ව නමුත් විනාශය අරගෙන එනවා. හිතන්න කැතී සහ ඇඩම් එකතැනකදි මුණගැහුණොත් වෙන්න පුලුවන් කොහොම ඛේදවාචකයක් ද! (කතාමාලාවේ ආරම්භක දර්ශනය වෙන්නෙ කෙනෙකුගෙන් පහර ලබන කැතී පොළවේ බඩගාගෙන ඇඩම්ගේ නිවසට පැමිණෙන දර්ශනයෙන්. මම හිතනව කැතී ගෙන් සංකේතවත් වෙන්නේ සර්පයා කියලා. උප්පත්ති පොතේ ආරම්භයේදි දෙවියන්වහන්සේ මිනිස්සු අතරට පාපය ආරගෙන ආව සර්පයාට සාප කරනව "තෝ සාප ලද්දෙකු වේවා. පොළව පුරා බඩගා යමින් තා දූවිලි කන්නෙහිය" කියලා. මෙතනදි කැතී නම් සර්පයාත් ඇඩම් ඒ සර්පයා අරගෙන එන පාපයට ගොදුරු වෙන ආදම්වත් සංකේතවත් කරනවා) කැතී සහ ඇඩම් දෙදෙනා ගේ අන්ත දෙක අතරමැද තැනකයි සමබර ජීවිතයක අර්ථය පවතින්නේ. ඒ උරුමය අවසානෙ හිමිවෙන්නේ ඇඩම් ගේ දරුවන්ට. ඒ වෙනුවෙන් ඔවුන්ට ගෙවන්න සිද්දවෙන මිල ඉතාම ඉහළයි. 

East of Eden වගේ ලෝකය පුරා සම්භාවනාවට පත් වුණු නිර්මාණයක් රූපවාහිනියට අරගෙන එද්දී ඒ තියන සාහිත්‍යමය බර ඒ විදිහට ආරක්ෂා කරගෙන මේ කතාව ප්‍රතිනිර්මාණය කරන එක ලොකු අභියෝගයක් බව අමුතුවෙන් කියන්න අවශ්‍ය නෑ. නෙට්ෆ්ලික්ස් මේ අභියෝගය බොහොම සාර්ථකව ජයගෙන තිබෙනවා. ස්ටයින්බෙක් දුටුව සැලිනාස් නිම්නයේ රූපමය සෞන්දර්ය ඇහැට සනීප විදිහට ප්‍රතිනිර්මාණය කර තිබුණා. Music වලිනුත් කතාවට අවශ්‍ය මූඩ් එක හදනවා. East of Eden කියන්නෙ මේ හැම අංශයකින්ම සියල් සපිරි වැඩක්.

පොතට සාපේක්ෂව East of Eden නෙට්ෆලික්ස් කතාවේ දි කැතී ආමේස් ගේ චරිතය වෙනුවෙන් වැඩි ඉඩක් වෙන් කර තිබුණාද කියන ප්‍රශ්නය ගොඩක් දෙනා මතු කර තිබුණා. මොකද 1955 චිත්‍රපටියෙදි කැතී ගෙ චරිතය නිරූපණය කරල තියෙන්නෙ සෑහෙන අවම ව. සීයාගෙ ක්‍රමයට වඩා වෙනස්ව මේක ප්‍රතිනිර්මාණය කරන්න මිනිබිරියට උවමනා වුණා වෙන්න පුලුවන්. මම හිතනවා පොත රූපවාහිනී තිරයට එද්දී ආකර්ෂණීයබවක් ලබා දෙන්නත්, ඇඩම් ගේ චරිතයට සාපේක්ෂව වඩාත් වැඩිපුර ඉස්මතු වෙන්නත්, අනෙක් ප්‍රධාන පිරිමි චරිත අතර ප්‍රධානව ගැහැනු චරිතය විදිහට ඇයව ගොඩනගන්නත් නිසා මේ නිර්මාණකරුවන් කැතී ගේ චරිතයට වැඩි බරක් දෙන්න ඇති කියලා. කොහොම නමුත් කැතී ආමේස් විදිහට Florence Pugh ගේ රඟපෑම බොහෝම ඉහළයි. Christopher Abbott, Mike Faist, Hoon Lee ප්‍රධන චරිත රගදක්වන හැම කෙනෙකුම මතක හිටින රංගනයන් ඉදිරිපත් කරනවා. ඇඩම්ගෙ පවුලේ චීන ජාතික ගෘහ සේවකයා ලී ගෙ චරිතයත් අමතක කරන්න බැහැ. කතාවේ සාදාචාරමය වටිනාකම ගැන සංවාදය මතුවෙන්නේ ලී හරහා. ලී බොහොම දක්ෂ ගෘහ සේවකයෙකු වගේම ඇසූ පිරූ තැන් ඇති, කරුණු කාරණා තේරුම් ගන්න දාර්ශනික ගැඹුරක් ඇති කෙනෙක් විදිහට කතාවේ ඉදිරිපත් වෙනවා. ඔහුගෙ ජීවිත අත්දැකීම ඔහුව එවැනි කෙනෙක් බවට පත් කරන්න ඇති. මුලින්ම සඳහන් කළ බයිබල් පාඨය කතාවේ එක තැනක කියවෙනවා. ඒ කතාව කියන්නේ ලී. ඒ මොහොතත්, පසුකාලීනව ඇඩම් ගේ දරුදෙන්නා ගෙන් එක්කෙනෙක් වුණු කැල් ගේ ජීවිතයට ඒ කතාව බලපාන හැටිත් අවධානයෙන් බලන්න කියලා කතා මාලාව නරඹන කෙනෙකුට යෝජනා කරන්න කැමතියි.

ප්‍රේමයේ සීතල යුද්ධය Cold War (2018)

ප්‍රේමයක පරමානන්දය පවතින්නේ ඒ ප්‍රේමය අයිති කරගන්න මොහොතක නොවෙයි. හිමිවීම වගේම අහිමි වීම ඇතුළෙත්, ප්‍රේමය වෙනුවෙන් හෙළන හැම සුසුමකම, කඳුළකමත් ප්‍රේමය පවතිනවා. විඳදරාගන්නා හැම රිදුමකම පවතිනවා. ඒ වෙනුවෙන් කරන හැම මග බලා හිදීමකම... මේ විදිහට තව බොහෝ දේවල් කියන්න පුළුවන්. ප්‍රේමයේ උපරිම උත්කර්ශය වෙන්නේ ඒ වෙනුවෙන් පැවතීමයි. ඒක ජීවිතය වැය කරලා දුක් වේදනා මැදින් උපයාගත යුතු යමක්. හිමිවෙන ප්‍රේමය පවා සැකසංකාවන්ගේ, අවිශ්වාසයේ, ඊර්ෂ්‍යාවේ සහ අහිමිවීමේ උවදුරින් මිදෙන්නෙ නැහැ. සැබෑ ප්‍රේමණීය පැවැත්ම මේ හැමදෙයක්ම මැද වුණත් නොමැරී හුස්ම ගන්නවා.

දැන්, මේ ප්‍රේම කතා නවතා මොහොතක් අපි එමු දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පස්සෙ යුරෝපයට. අපේ කතාවට පසුබිම හැදෙන්නෙ එතන. මේ යුගයේ ලෝක බලවතුන් අතර පැවතුණේ සීතල යුද්ධයක් (Cold War). අවි ආයුධ වලින් නොවුණත් උපාය මාර්ගිකව රටවල් එකිනෙක ගැටුණා. මේ කතාවට විෂය වෙන්න නියමිත පෝලන්ත රාජ්‍යයේ පැවතුණේ රුසියානු සෝවියට් සමූහය විසින් පවත්වාගෙන ගිය අධිපතිවාදී කොමියුනිස්ට් පාලනයක්. මේ වෙද්දී බර්ලින් තාප්පය ඉදිවෙලා ජර්මනිය දෙකඩව ගිහින් තිබුණ අවධිය. නැගෙනහිර කොටස කොමියුනිස්ට් රුසියාවත්, බටහිර කොටස නිදහස් ධනවාදී ඇමරිකාවත් පාලනයේ පැවතුණු යුගය. පෝලන්ත ජාතික වෛද්‍ය වික්ටර් නිදහස් බටහිරට පලායාමේ සිහිනය දුටුකෙනෙක්. ඔහු දෙවියන් නොඅදහාපු, වයසින් වැඩිමහල්, හැඩිදැඩි අයෙක්. ඔය රටේම ජීවත් වුණා සූලා නම් ළාබාල නාටිකාංගනාවක්. ඇය තදින් දෙවියන් අදහපු කෙනෙක්. මොකක් හෝ දෛවයෝගයකින් සූලා සහ වික්ටර් එකිනෙකා මුණගැහුණා. අහසයි පොළවයි වගේ වෙනස් මේ දෙන්නා හිතාගන්න බැරි විදිහට ආදරෙන් බැඳිලා විවාහත් වුණා. (විවාහ වෙද්දී සූලාට වයස දාහතයි.) ඒ දෙන්නට ලැබුණ දරුවා පාවෙල්. පාවෙල් ගේ අම්මයි තාත්තයි ගෙව්වේ රණ්ඩුසරුවල් වලින් පිරිච්ච විවාහයක්. මේ ගැටීම් කොච්චර දුර ගියාද කිව්වොත් දෙන්නා දික්කසාද වෙනවා. නමුත් කිව්වට විශ්වාස කරන්න මෙහෙම වෙන්වෙලා ගිය වික්ටර් සහ සූලා පස්සෙ කාලෙක ආයෙ මුණගැහිලා ආයෙත් විවාහ වෙනවා. ආයෙත් සුපුරුදු විදිහට දෙන්නා දෙමහල්ලෝ තරහ වෙලා වෙන් වෙලා යනවා. ආයෙත් ළං වෙනවා. මෙහෙම කිහිප වතාවක්ම මේ දෙන්නා වෙන් වෙලා ළං වෙන එක සිද්ද වෙනවා. තමන්ගේ අම්මාගෙත් තාත්තාගේත විවාහ ජීවිතය කියන්නේ "කෙළවරක් නැති ඛේදවාචකයක්" කියලා පාවෙල් පස්සෙ කාලෙක කියනවා. මෙන්න මේ පාවෙල් ඔක්ස්ෆර්ඩ් විශ්වවිද්‍යාලෙ දර්ශනවාදය සහ සාහිත්‍ය විෂයයන් හදාරන්න ගිහින් පස්සේ චිත්‍රපටි හදන්න පටන් අරගෙන අවසානෙ ලෝකෙ පුරා අවදානය දිනාගත්තු ප්‍රකට සිනමාකරුවෙක් බවට පත්වෙනවා. ඔහු තමයි පෝලන්ත සිනමාකරු පාවෙල් පව්ලිකොව්ස්කි. (පාවෙල් ගේ 2013 අවුරුද්දෙ ආව Ida චිත්‍රපටිය ඒ අවුරුද්දෙ හොඳම විදෙස් භාෂා චිත්‍රපටිය විදිහට ඔස්කා සම්මානය දිනාගත්තා. Ida බලලා නැති කෙනෙක් ඉන්නව නම් වහාම ඒක බලන්න. කතෝලික කන්‍යා සොහොයුරියක් වෙන්න බලාපොරොත්තුවෙන් ඉන්න Ida නම් අනාථ ගැහැනු ළමයෙක් ගැන කතාවක් ඒකෙ තියෙන්නෙ. Ida ගැන මම ලිව්වද කියන්න මතක නැහැ. බොහෝ විට නැතුව ඇති. මට ඉතාම තදින් දැනුණු චිත්‍රපටියක්). පාවෙල් තමන්ගේ අම්මගෙත් තාත්තාගෙත් ප්‍රේමවෘත්න්තය පදනම් කරගෙන නමුත් ප්‍රධාන වෙනස්කම් කිහිපයක් එක්ක චිත්‍රපටියක් හදනවා. චිත්‍රපටියෙ ප්‍රධාන චරිත දෙක ඔහු නම් කරන්නේ තමන්ගේ දෙමව්පියන් ගෙ නම් වලින් ම යි. ඒ චිත්‍රපටිය තමා 2018 අවුරුද්දේ තිරගත වෙලා ඔස්කා වල විදෙස් භාෂා අංශයෙන් නිර්දේශයක් පවා ලබන Cold War චිත්‍රපටිය. Cold war ඔස්කා වලදී හොඳම අධ්‍යක්ෂණයට නාම නිර්දේශයකුත් ලබනවා. (Ida සහ Cold War දෙකම කළු සුදු මාධ්‍යයෙන් නිර්මාණය කළ චිත්‍රපටි දෙකක්. මේ දෙකෙම තිරයෙ ප්‍රමාණයන් (screen ratio) අපි බොහොම වෙලාවට දැකලා පුරුදු පරිමාණයන්ට වෙනස් හරිහතරැස් හැඩයකට කිට්ටු 4:3 අනුපාතයක්). Cold War කියන්නේ පසුබිමේ භූමි දර්ශන සහ පෞරාණික ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය වගේ අනුපානයන්ගෙන් සමන්විත වුණු යුරෝපියානු කලාත්මක සිනමාවටම අනන්‍ය සෞන්දර්ය උතුරන රූපරාමු වලින් නිර්මිත සිනමා කවියක්.

Cold War චිත්‍රපටිය ආරම්භවෙන්නේ 1940 දශකයේ පෝලන්ත රාජ්‍ය මැදිහත්වීමෙන් මසූර්කා නැටුම් කණ්ඩායමක් නිර්මාණය කරන්න ගමින් ගමට යන නිලධරියෙක්, සංගීත අධ්‍යක්ෂවරයෙක් සහ නැටුම් ගුරුවරියකගෙ දර්ශන මාලාවකින්. (ඔව් ඉවාන් පවුලූෂා සින්දුවෙ කියන්නෙ මේ මසූර්කා නැටුම ගැන තමා. මේක පෝලන්ත සංස්කෘතියෙ එන එක්තරා ගැමි නැටුම් විලාසයක්). මේ මැදිවයසේ ඉන්නා කඩවසම් සංගීතඥයා වික්ටර්. ඔහුට තමන්ට වඩා ළාබාල නමුත් කෙළිලෝල ගැමි තරුණිය සූලාව මුණගැහෙන්නෙ ඔය අතර. සූලා ඕනෑම ගල්ගැහුණු හදවතක් පවා උණු කළ හැකි තරම් උණුහුම් කඬහඬක් ඇති ගිනි පුපුරු විසිවෙන තරම් තියුණු ඇස් යුගලක් ඇති යුවතියක්. ඈ ඉස්සරහා ඔහුගේ හදවත දියවී යාම අරුමයක් නෙවෙයි. නමුත් එකිනෙකට නොපෑහෙන මේ හමුවීම කොහොම සිද්ධවුණු එකක් ද.. ඒක හරියට මේ ගඟ මේ දුරු කතර ගෙවා ඇයි මෙතැනින් සයුරේ වැටුණේ වගේ උත්තර නැති ප්‍රශ්නයක්.

සූලා සමග තමන්ගේ මුළු ඉදිරි ජීවිතේ ගෙවාදමන්න වික්ටර් සූදානම්. නමුත් ඒකට හරස් වෙන්නෙ ඇගේ රූසපුවත් නැටුම් ගැයුම් වලට ඈ පෙන්වන අසමාන දක්ෂකමත්. නාට්‍ය කණ්ඩායමේ රජයේ නිලධාරීයා ඇයට වහවැටිලායි ඉන්නෙ. කොහොමත් නිලධරිවාදයේ දඬු අඬුවට හිර වෙච්ච මේ රටේ ඔවුන්ට පැවැත්මක් නෑ. ඉතින් ඒ නිසා ජර්මනියේදි පැවැත්වෙන නාට්‍ය දර්ශනයක් අවසානයේ වඩා නිදහස්කාමී ප්‍රංශයට පලායන්න ඔහු යෝජනා කරනවා. ඇයත් ඒකට කැමති වෙනවා. කතා කරගත්ත විදිහට එක්තරා පාලු වීදියක හිම වැටෙන සීතලේ ඇය එනතුරු ඔහු මග බලා ඉන්නවා. ඔහු මුළු දවසක්ම බලා ඉන්නවා. ඒත් ඈ එන්නෙ නෑ. ඔහුත් සමග එන්න ඇය කැමති වුණත් යම් හේතුවකට ඒ ගමන වැළකෙනවා. අනික හොරෙන් පැනලා යන්න ගිහින් මේ නිලධාරීන් ට අහුවුණොත් ලැබෙන දඬුවම සුළුපටු එකක් වෙන්නෙ නෑ. වැදගත්ම දෙය දැන් ඇයට ගායිකාවක්, නිළියක් විදිහට තමන්ගේම ගමනක් තියනවා. ඉතින් තීරණාත්මක තැනදි ඇය ඔහුව අතහැරලා තමන්වම තෝරගන්නවා.

තනිවම ප්‍රංශයට පැමිණෙන සංගීතඥ වික්ටර් ජෑස් කල්බ් එකක පියානෝ වාදකයෙක් විදිහට වැඩ කරනවා. ඔහු හුදෙකලා වෙන්නෙ නැහැ, තවත් ගැහැනියක් සමග ඔහු විවාහවෙනවා. නමුත් කවදාක හරි කොයි මොහොතක හරි සූලා තමන්ව හොයාගෙන ඒවි කියන බලාපොරොත්තුව ඔහුගෙ හදවතේ තියනවා. දවසක, නොහිතූ විදිහට ඇය ඔහු හොයාගෙන එනවා. ඇයත් වෙන කෙනෙකු සමගින් විවාහකයි, ඇය එන්නෙ පැරිසියට ආව වෙලාවක ඔහුව බලලා යන්නයි. නමුත් දෙන්නාගෙම හදවත් ඇතුළේ පැරණි ප්‍රේමයේ ගිනි පුපුර නොනිවී තවමත් දැල්වෙමින් තිබෙන බව දෙන්නාම තේරුම් ගන්නවා. කතාව මේ විදිහට ගලා යද්දී කිහිප වතාවක්ම ඔවුන් මුණගැහෙනවා ආයෙ වෙන්වෙනවා. නමුත් හැම වෙන්වීමේ කාලයක් අතරම ආදරය පමණක් අවසානෙ ඉතිරිවෙනවා.

ෆිල්ම් එක ඇතුළෙ අපි දකින ප්‍රේම වෘතාන්තය ප්‍රේමය ගැන තියන සම්මත නිර්වචනයන් සියල්ල පුපුරුවා හරිනවා. මෙහෙම ආදරය කරන්න පුලුවන් ද දෙන්නෙකුට කියන විස්මය දනවනවා. වික්ටර්ගේත් සූලාගේත් ප්‍රේමය වැඩෙන්නෙ එහෙම නැත්නම් ඔවුන්ට ප්‍රේම කරන්න සිද්ද වෙන්නෙ දහසක් බාධක මැද්දේ. එක පැත්තකින් ඔවුන්ව වටකරගෙන ඉන්න දේශපාලන හස්තය. ඇය පසුපස්සෙ එන රජයෙ නිලධාරින්. තවත් පැත්තකින් ඔවුන් දෙන්නාම එකිනෙකා ගැන තියන සැක සංකාවන්, ඊර්ෂ්‍යාවන්, වෛරකරගැනීම්, දෙදෙනාම ඇතිකරගන්න තාවකාලික වෙනත් සම්බන්ධකම්. පිටස්තර සතුරුකම් වගේම ඇතුලාන්ත එදිරිවාදිකම් මැද වුණත් ඔවුන් දෙන්නාගේ බැඳීම තවදුරටත් පැවතීම අරුමයක්. ඔවුන්ගෙ ආදරය එක මොහොතක දී මල් පිපෙන තැනිතලා බිමක් වුණත් අනෙක් මොහොතේ ඒක අරගල භූමියක්. වෙඩි උණ්ඩ සහ තුවක්කු වෙනුවට ඇස් යට ඇවිලෙන ගින්දරෙන් සහ සීතල දෙතොල් පෙති වලින් කරන අරගලයක්. ප්‍රේමයේ සැනසීමත් වියරුවත් එකට මුණගැහුණ උන්මාදයක්. එක්තරා ආකාරයක සීතල යුද්ධයක්. 

.

.

ප.ලි : දෙවනි ලෝක යුද්ධයෙන් පස්සෙ පෝලන්තය ගැන වැඩිදුර විස්තර කෙනෙකුට දැනගන්න අවශ්‍ය නම් පෝලන්තයෙ මහා සිනමාකාරයෙක් වුණ ක්‍රිෂිෂ්‍ටොෆ් කිසලොව්ස්කි එයාගෙ චරිතාපදානයෙ ඒ ගැන වැඩිදුරටත් කියා තියනව. ඒ පොත දිලීප ජයකොඩි මහත්මයා සිංහලට පරිවර්තනය කරලා පළකරලා තියෙන්නෙ "විශිෂ්ටය ක්‍රිෂිෂ්ටොෆ්" නමින්. කිසලොව්ස්කි සිනමාකාරයෙක් වෙන්නෙ රජය තමන්ට අවශ්‍ය රූපවාහිනී වැඩසටහන්, චිත්‍රපටි නිර්මාණය කරන්න ඒ ගැන උනන්දුවක් ඇති තරුණයන් පුහුණු කිරීමේ වැඩපිළිවෙළ යටතෙ. පස්සෙ මේ දේශපාලනය හින්දා කිසලොව්ස්කිට එයාගෙ රටින් යන්න වුණා. රුසියාවේ තර්කොව්ස්කි වගෙ කෙනෙකුටත් අයිති වෙන්නෙ ඒ ඉරණම. පසුකාලීනව තර්කොව්ස්කිට Nostalgia සිනමාපටය නිර්මාණය කරන්න උත්තේජනයක් ඇති කරන්නෙ පිටුවහල් ජීවිතයේ අමිහිරි අත්දැකීම.

හුදෙකලාවේ වෙරළ තීරයේ හිඳ කවි ලියූ කිවිඳිය

 ඈ කිසිදු අධ්‍යාපන සහතිකයක් හෝ ජීවන සැලසුමක් නොමැතිව විදුහලෙන් ඉවත් වී ගියා ය. ඉන්පසුව තමා උපන් ඔහායෝ ප්‍රාන්තයෙන්ද නික්මුණා ය. අබලන් වී ගිය සටහන් පොතක් ද, දිනපතාම එළිමහනේ ඇවිද යන පුරුද්දක්ද හැර ඈ සතුව වෙනත් කිසිවක් නොතිබුණි. නමුත් දශක ගණනාවකට පසුව, මේරි ඔලිවර් ඇමරිකානු ඉතිහාසයේ වැඩියෙන්ම කිවීමට ලක්වුණු කිවිඳියක බවට පත් කළේ ද මේවා ම ය.

මේරි ඔලිවර් 1935 වසරේ සැප්තැම්බර් 10 වන දා ඔහායෝ ප්‍රාන්තයේ මේපල් හයිට්ස් හි උපත ලැබුවා ය. ඇය තම ළමා කාලය ගැන හෙළිදරව් කර ඇත්තේ ස්වල්ප වශයෙනි. ඈ බොහෝ දුෂ්කර ළමාවියක් ගෙවූ බවත්, සොබාහදම ඇගේ එකම රක්ෂාස්ථානය වූ බවත් පැහැදිලිය. ඇයට වයස අවුරුදු 14 වන විට, කිසිවෙකු ඇයව කිවිඳියක යැයි හැඳින්වීමට බොහෝ කලකට පෙර, ඇය තම සටහන් පොත්වල ඇගේම කවි කුරුටුගාන්නට පටන් ගෙන තිබුණි.

1950 වන විට, තම නව යොවුන් වියේදී, ඇය මියගිය කිවිඳියක වන වන එඩ්නා සෙන්ට් වින්සන්ට් මිලේට අයත් වතුයායක් වන නිව් යෝර්ක්හි ස්ටීප්ලෙටොප් වතුයාය වෙත යන මාර්ගය සොයා ගත්තාය. එහිදී ඇය එඩ්නාගේ සහෝදරිය වන නෝර්මා මිලේ සමඟ කාලය ගත කළ අතර මියගිය කිවිඳියගේ ලිපි ලේඛන පිළිවෙළ කිරීමට උදව් කළාය. ඇමරිකාවේ වඩාත්ම කීර්තිමත් කිවිඳියකගේ පෞද්ගලික ලේඛනාගාරයේ වැඩ කිරීමට ලැබීම යෞවනියක ලෙස අවධිමත් අධ්‍යාපනයක් වුණු අතර එයින් උගත් දෑ ඇගේ ජීවිතය පුරා නොමැකී පැවතුණි.

වයස විසි ගණන් වන විට මේරි ඔලිවර් මැසචුසෙට්ස් ප්‍රාන්තයේ කේප් කෝඩ් කෙළවරේ පිහිටි ප්‍රොවින්ස්ටවුන් හි පදිංචියට පැමිණියා ය. නගරයේ කුඩා පොත් සාප්පුවක් පවත්වාගෙන ගිය ඡායාරූප ශිල්පිනියක වූ මොලී මැලෝන් කුක් සමගින් මේරි ඔලිවර් එහිදී ගොඩනඟා ගත් ජීවිතය 2005 දී කුක් මිය යන තෙක් දශක හතරකට වැඩි කාලයක් පැවතුණි. කුක් ඔලිවර්ගේ ඡායාරූප ගත්තාය, ඇගේ කාර්යයට සහාය දුන්නාය, වසර ගණනාවක් ඇගේ වෘත්තීය ජීවිතය ඵලදායී ලෙස කළමනාකරණය කළාය - එය ඔවුන් ජීවත් වූ භූමි දර්ශනය තරම්ම නිහඬ හා ස්ථාවර හවුල්කාරිත්වයක් විය.

ප්‍රොවින්ස්ටවුන් ගම් පළාත ඔලිවර්ට ඇගේ කවිය සඳහා අවශ්‍ය සියල්ල ලබා දුන්නේය: කලපු වගුරු බිමි, පයිනස් වනාන්තර, වැඩබිමක් වූ වරායක් සහ ඍතු මාරුවීම සමග රන් පැහැයෙන් රෝස පැහැයට වර්ණ වෙනස් වන සැතපුම් ගණන් දිග වෙරළ තීර ඒ අතර විය. ඇය දශක ගණනාවක් පුරා සෑම දිනකම පාහේ කබා සාක්කුවේ සටහන් පොතක් දමාගෙන, දකිනා දේ වියැකී යාමට පෙර සටහන් කර ගනිමින්, එම වනාන්තර සහ වැලි කඳු අතර ඇවිද ගියා ය.

ඇගේ පළමු කාව්‍ය සංග්‍රහය වන "No Voyage and Other Poems" 1963 දී නිකුත් විය. ඒ ගැන කුමක් කිව යුතු දැයි විචාරකයින්ට නිනව්වක් නොවීය. සාමාන්‍යයෙන් කවියට වස්තුවිෂය වීමට නියමිතව තිබූ දේවල් වලින් ඇගේ කවි පුදුම සහගත ලෙස වියුක්ත විය - ඒවායේ නගර නැත, තාක්ෂණික දෑ නැත, මෝටර් රථ නැත, තවත් මිනිසෙක් පෙනෙන්නටවත් නැත. සමහර මුල්කාලීන විචාරකයින් ඇගේ කවියේ මෙම ගති සොබාව එහි දුර්වලතාවක් ලෙස සැලකූහ. නමුත් එය එසේ නොවුණි.

බොහෝ දෙනෙකුට මග හැරෙන දෙය මෙයයි: මේරි ඔලිවර්ගේ කවිවල මිනිසුන් සහ යන්ත්‍රෝපකරණ නොමැතිකම අතපසුවීමක් හෝ අභිලාෂයක් නොමැතිකමක් නොවෙයි. ඇගේ කවියේ සමස්ත ප්‍රතිපදාවම එයයි. ඇය වරක් පැවසුවේ ඇගේ ක්‍රමය ඉතාම සරල බවයි - අවධානය යොමු කරන්න, පුදුම වන්න, ඒ ගැන කියන්න - ඒ සඳහා නිසග දක්ෂතාව පමණක් නොව, පුහුණු කරගත් රසිකත්වයක් ද අවශ්‍ය ය. නූතන ජීවිතයේ ඝෝෂාව බැහැර කිරීමෙන් ඇය පාඨකයා සාමාන්‍යයෙන් නොදැක්කා සේ මගහැර ගමන් ගමන්නා දෙයක් දෙස නැවත හැරී බැලීමට ඉඩ සැලසුවාය: කරවැල් කොකෙක්, කෙතක්, තමන්ගේම හුස්ම වැනි දේවල්. එය නිරුත්සාහිකවම රචනා කර ඇති බව පෙනුණත් එසේ නොවුණු විප්ලවීය එළඹුමක් විය.

ඒ කවිවලට දෙවන ස්ථරයක් ද ඇති නමුත් බොහෝ දෙනා එය සඳහන් කරන්නේ කලාතුරකිනි. මේරි ඔලිවර් හුදෙක් තම සතුට සඳහා හුදෙකලාව හඹා යන ආරණ්‍යවාසිනියක නොවූවා ය. පොත් සාප්පුව පවත්වාගෙන යමින්, ලේඛන වෘත්තීය කළමනාකරණය කරමින්, වසර හතළිහක් ඇය අසල මොලී කුක් සිටිය නිසා ඔලිවර්ට හැම උදෑසනකම අවදි වී වැලි කඳුවැටි දිගේ ඇවිදීමට හැකියාව ලැබුණි. සොබාදහම සමඟ වූ හුදෙකලා සහයෝගීතාවයක් ලෙස කියවෙන ඒ දිවිය ප්‍රායෝගිකව, බොහෝ පාඨකයින් කිසිදා අසා නැති දිගු ගෘහස්ථ හවුල්කාරිත්වයක් මගින් රඳවා තබා ගන්නා ලදී. කවි පැමිණියේ ඇවිද ගිය ගමන් වලිනි. ඇවිදීමට හැකි වූයේ වෙනත් කෙනෙකුගේ සහයෝගීත්වය මත පැවතුණු ජීවිතයක් මගිනි.

ඇගේ කවි පාඨකයා අතරට ගියේ සෙමින් නමුත් එකවරම ය. 1984 දී "American Primitive" නම් වූ ඇගේ පස්වන කාව්‍ය සංග්‍රහයට කවිය වෙනුවෙන් වූ පුලිට්සර් ත්‍යාගය හිමි විය. ලොස් ඇන්ජලීස් ටයිම්ස් පුවත්පතේ විචාරක හොලි ප්‍රාඩෝ ලිව්වේ ඔලිවර් යනු "ගොදුරු හඹායන්නන් සහ ගොදුරට ලක්වන්නන් ලෙසින් ලෝකය පිළිබඳ ප්‍රායෝගික දැනුවත්භාවය රඳවා ගනිමින්, ප්‍රහර්ෂය දැනවීමට හැකි" ඇමරිකානු කවියන් කිහිප දෙනා අතර සිටින කෙනෙකු බවයි. මේරි ඔලිවර්ගේ පන්හිඳෙන් සොබාදහම කිසිවිටෙක තනුක කරණයට ලක්වූයේ නැත. විටෙක එය සුන්දරය, නමුත් තවත් විටෙක එය රුදුරුය. ඈ ඒ බව වසන් නොකළා ය. 1992 දී ඇගේ "New and Selected Poems" කෘතියට ජාතික සම්මානය හිමි විය. එහි වූ "The Summer Day" කවියේ ඇගේ වැඩියෙන්ම උපුටා ගැනීමට ලක් වූ පද පේළිය ඇතුළත් විය.

"Tell me, what is it you plan to do 

with your one wild and precious life?"

හුරුබුහුටි අත් බෑග් සහ උපාධි සුබපැතුම්පත් වල අනේක වාරයක් මුද්‍රණය කර ඇති මෙම පැදි පේළිය ලියා ඇත්තේ සටහන් පොතක් අතැතිව, පළඟැටියෙකු සැබවින්ම ඇස ගැටෙන තුරු බලා සිටිමින්, ඇගේ "නොදැමුණු සහ මාහැඟි" දිවිය වගුරු බිම්වල හුදෙකලාවේ ඇවිද යමින් ගෙවා දැමූ කාන්තාවක් විසින් බව අමතක කිරීම උගහටය.

2007 වර්ෂයේ ඇය ලියූ "The Uses of Sorrow" කවිය අන්ධකාරය වෙත එම ආලෝක දහරාවම යොමු කරයි, 

"Someone I loved once gave me 

a box full of darkness. 

It took me years to understand 

that this, too, was a gift."

උපමා රූපක නැත, භාෂාමය සැරසිලි නැත, එය මුළු මතක සටහන් පොතකම සාරය හකුළුවා සුපැහැදිලි පැදි පෙළකට ගොනු කරවයි.

ඇගේ වෘත්තීමය ලේඛන දිවිය තුළ මේරි ඔලිවර් ගගන්හයිම් සමූහයේ සාමාජිකත්වය, කලාව සඳහා වූ ජාතික සමූහයේ සාමාජිකත්වය, ඇමරිකානු ලේඛන කලා ඇකඩමි සම්මානය, ඇමරිකානු කාව්‍ය සංගමයේ ෂෙලී අනුස්මරණ සම්මානය සහ ඇලිස් ෆේ ඩි කැස්ටැග්නෝලා සම්මානය දිනා ගත්තාය. ඇය දශක ගණනාවක් පුරා සෑම වසරකට හෝ දෙකකට වරක් නව කවි එකතුවක් බැගින් ප්‍රකාශයට පත් කළාය. එය කවිය සොයා දිනපතා එකම මුහුදු වෙරළ තීරය දිගේ සැතපුම් ගණන් ඇවිද යාම නොනැවැත්වූ කෙනෙකුට සාධනීය අගයක් වනු ඇත. 

ඇය අවසාන මොහොත දක්වාම ලිවීම නොනැවැත්වූවා ය. ලිම්ෆෝමා තත්වයෙන් රෝගාතුරව සිටි ඇය 2019 වසරේ ජනවාරි 17 වන දින වයස 83ක් ව සිටියදී තම දිවි සැරිය නිම කළා ය. ඇගේ වඩාත් ප්‍රකට කාව්‍යයක් වන "When Death Comes", මරණයේ සමස්ත කාර්යය සඳහා වූ නිබන්ධන ප්‍රකාශයක් මෙන් කියවේ:

When it's over, I want to say: all my life 

I was a bride married to amazement. 

I was the bridegroom, taking the world into my arms.

ඇය එය රචනා කළේ 1991 වසරේ ය, ඇගේ මරණයට දශක තුනකට කලින් ය. 

ඇය මිය යන විට, ඇය ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ වැඩියෙන්ම කියවීමට ලක්වන කිවිඳිය වූවාය. වඩාත්ම පැසසුමට ලක්වූ කිවිඳිය නොව, ශාස්ත්‍රීය සඟරාවල සාකච්ඡා කරන ලද කිවිඳිය නොව - වැඩියෙන්ම අලෙවි වන, සැබෑ පාඨකයින් මිලදී ගෙන නැවත කියවා ඔවුන් ආදරය කළ අය සමග බෙදාහදාගත් කිවිඳිය විය. කවුරුන් බලාසිටියත් නැතත් සැමදාම සුපුරුදු දින චර්යාවක යෙදී වෙරළේ රළ නැගෙන බැසෙනා යුරු බලා සිටිමින්, සිලිබිල්ලන් ආදී කලපු කුරුල්ලන් ද, හොග්නෝස් සර්පයන් ද සොයමින්, මිනිස් ඇසුරෙන් මුළුමණින්ම ඈත් වී තම කාලය ගෙවා දැමූ කෙනෙකු ලෙසින් නම් එය අමුතුම ආකාරයේ ජනප්‍රියතාවකි.

අවධානය, කිසිවිටෙකත් සුළුකොට තැකිය යුතු යමක් නොවීය, ඇගේ කවියේ සමස්ත භාවිතයම එහි විය, සමහර විට කවිය මුළුමණින්ම රඳාපැවතුනේ ඒ මත ය.

~Translated from the fb page "Echos of the Past"

වැසි දවස

නිරසයි මේ දවස, තෙත්බරයි, අඳුරුයි

ඇද හැලෙයි වරුසා, හමන සුළඟද රුදුරුයි,

ඇදී යයි මිදි වැළ, ඉපැරණි බිත්තිය දිගේ

හමා එන සුළං දහරේ, මැරුණු මිදි පත් ඇද හැලේ,

නිරසයි මේ දවස, අඳුරුයි.

නිරසයි මගෙ දිවිය, තෙත්බරයි, අඳුරුයි.

ඇද හැලෙයි වරුසා, හමන සුළඟද රුදුරුයි,

ඇදී යයි මගෙ සිතුම්, ඉපැරණි කාලය දිගේ,

තුරුණු විය මගෙ පැතුම්, හමන සුළඟේ ඇද හැලේ,

නිරසයි මේ දවස්, අඳුරුයි.

ඉවසනු මැනවි මා හද, නවත්වා ළතැවිලි,

වැහි වළාවලට ඔබ්බෙන්, සුදිලේය හිරු එළි,

නුඹට මෙන් කාහටත්, එකම ඉරණම එයයි,

ගෙවෙන හැම දිවියකටම, වැහි පොදක් ඇද හැලිය යුතුයි,

නිරස විය යුතුයි සමහර දවස්, අඳුරු විය යුතුයි.

"The Rainy Day" by Henry Wadsworth Longfellow ~

The Drama (2026)

 "කෙනෙකු සම්බන්ධයෙන් නරකම දෙයක් දැනගෙනත් කිසි වෙනසක් නැතුව එයාව බාරගන්න ඔයාට පුලුවන් ද?"

මේක අනිවාර්යයෙන්ම "ඔව්" හරි "නෑ" හරි කියලා කෙලින් ඉරක් ගැහුවා වගේ උත්තර දෙන්න සෑහෙන අමාරු ප්‍රශ්නයක් බව පැහැදිලියි. මෙතනදි ඒ පුද්ගලයා එක්ක අපිට තියන සමීපත්වය සහ හොඳ නරක සම්බන්ධයෙන් අපිට තියන මිනුම් දඬු අනුව අපි ගන්න තීරණය මොන වගේ එකක් ද කියලා රඳා පවතිනවා. මිනිස්සු කොහොමත් හොඳ සහ නරක දෙකම අඩු වැඩි වශයෙන් මිශ්‍රණය වෙලා තමයි හැදිලා තියෙන්නෙ. ඕනෑම කෙනෙකුගෙ "නරක" පැත්ත අපි දරාගන්න සීමාවක් තියනවා. ජීවිතේ අපිට වැඩියෙන් සමීප වෙන්නෙ මේ විදිහට දරාගත හැකි උපරිම නරක සීමාවක් තියන අය වෙන්න ඕන. 

හැබැයි සමාජයක් ඇතුළෙ දි ගොඩක් වෙලාවට මිනිස්සු අනෙකා ගෙ "යහපත්" සහ "ආලෝකමත්" පැත්තට වඩා "නරක" සහ "අඳුරු" පැත්ත වැඩියෙන් දකින ස්වභාවයක් තියනවා. කෙනෙකු ගාව කොයිතරම් අගය කළ හැකි හොඳ ගුණාංග තිබුණත් එයා ගෙ නරක ගතිගුණාංගයක් දිහා බලලා ඒ පුද්ගලයාව විනිශ්චය කරනවා. මේකෙ මනෝවිද්‍යාත්මක පසුබිමක් තියනව. ඒ කියන්නෙ අවුරුදු ලක්ෂ ගානක මානව පරිණාමය එක්ක කාලයක් කැලෑවෙ දඩයමක් කරගෙන ජීවිත ගත කරමු අපේ වර්ගයාගෙ මොළය හැඩ ගැහිලා තියෙන්නෙ ආරක්ෂාව සහ අනතුර හඳුනා ගැනීම මූලික කරගෙන. කෙනෙක්ව තේරුම් ගන්නව කියන්න මනස ටිකක් පුරුදු කරන්න ඕන අමාරු වැඩක්. ඒ නිසා මිනිස්සු තව කෙනෙකුගෙ වැරදි ඉක්මන්ටම දකින්නත් ඒව ප්‍රචාරය කරන්නත් ඉක්මණින්ම පෙළඹෙනවා. 

මේ අවුරුද්දෙ ආව The Drama කියන Black Comedy film එකෙත් තියෙන්නෙ මූලිකවම ඔය වගෙ සිද්ධියක්. Coffe shop එකකට වෙලා තනියම පොතක් කියව කියව ඉන්නා Emma ව දකින ගමන් Charlie ට මේ සුන්දර ගෑනු ළමයා ගැන හිතක් පහළ වෙනවා. ඒක ඉතින් සොබාවිකයි නෙ. ඒත් කොහොමද මේ ගෑනුළමයා එක්ක කතාවකට පොටක් පාද ගන්න ඕන හින්දා ඒ වෙලාවෙ හැටියට බොරු හේතුවක් හදාගෙන Charlie එයා එක්ක කතාවට වැටෙනවා. ඒ පටන් ගන්න කතාව දුර දිග ගිහිල්ලා අන්තිමට Charlie සහ Emma ප්‍රේමවන්තයින් බවට පත් වෙලා විවාහයට දවස් නියම කරගන්න තැනටම එනවා. නමුත් හැමදේම අනිත් පැත්ත හැරෙන්න පටන් ගන්නෙ විවාහයට දවස් කීපයකට කලින් Emma තමන් ගැන කරන එළිදරව්වකින් පස්සෙ. ඉන්පස්සෙ හරියට සමනල් තටුවක සෙලවීමක් කුණාටුවක් දක්වා වැඩිවර්ධනය වෙනවා වගේ ඒ එක සිදුවීම දුර දිග ගිහිල්ලා මහ විනාසයකුයි වෙන්නෙ. 

The Drama කියන්නෙ 2023 අවුරුද්දෙ නිකලස් කේජ් ව අරගෙන ටිකක් අමුතු ජාතියෙ චිත්‍රපටියක් වෙච්ච Dream Scenario හදපු ක්‍රිස්ටොෆර් බෝර්ග්ලි ගෙ වැඩක්. ඒ වගෙම මේ ජාතියෙ අමුතු වැඩවලටම නම් දරාපු A24 බෙදා හැරීමක්. ෆිල්ම් එක ගැන ගොඩක් අය උනන්දු වෙන්න බලපාපු ලොකුම හේතුව, ඇත්තටම කිව්වොත් හේතු දෙක, වෙන මොකක් වත් නෙමෙයි අර උඩ කියපු ප්‍රධාන චරිත දෙක රඟපාපු Robert Pattinson සහ Zendaya දෙපළ. Dramatic ප්‍රේමවන්තියගෙ චරිතෙ Zendaya ගෙන් අපි මීටකලිනුත් දැකලා තියනවා. එතනදි මුලින්ම මට මතක් වෙන්නෙ Challengers ෆිල්ම් එක. ඒවගේම මෙතනදිත් චරිතයට අවශ්‍ය act එක එයා දීල තියනව. අනෙක් අතට Robert Pattinson.. මුලින්ම එලියට ආව Twilight එකේ පෙම්වතා ගෙන් සෑහෙන එහාට ගිහින් මේ අවුරුද්දෙ ම නෝලන් ගෙ Odyssey සිට Batman දක්වා ලොකු පරාසයක වැඩ කරන ආකාරය දැකගන්න ලැබීම සතුටක්. මෙතනදි Robert බොහොම ඉක්මණට මානසිකව බිඳ වැටෙන අති සංවේදී, අස්ථාවර තරුණයෙකුගේ චරිතය හරි අපූරුවට රඟදක්වනවා.

චිත්‍රපටියෙ එක දර්ශනයක් තියනවා මට තදින් දැනිච්ච. එතනදි Charlie එයාගෙ මිතුරියකට පැහැදිලි කරනවා මොකක් හරි ලොකු විනාශකාරී දෙයක් කරන්න ඔන්න මෙන්න වෙන තැනටම ගිහිල්ලා ආපහු හැරිලා ආපු අය කොයිතරම් මේ සමාජෙ ඉන්නව ඇති ද කියලා. ඒ දේවල් ගැන කිසි කෙනෙක් දන්නෙ නෑ, මොකද ඒ ගොල්ලො කාටවත් ඒ ගැන කියලා නැති නිසා. ඒ මොහොතෙදි සෙනඟ පිරුණ වීදි වල ඇවිද යන කෙනෙක් දෙන්නෙක් තිරය මත දර්ශනය වෙනවා. එයාලා අපි පාරක තොටක දකින අතිශ්‍ය සාමාන්‍ය මිනිස්සු. ඒ අයගෙ ඇතුළාන්තයෙ මොනවගෙ විපරිණාමයක් වෙමින් පවතිනවද කියන්න අපි දන්නෙ නෑ. ඒ වගේ එහෙම ලොකු ඛේදවාචකයන්ට ඔන්න මෙන්න ඉඳලා හැරිලා ආව මිනිස්සු ගැහැනු අපේ ජීවිත වල එදිනෙදා මුණගැහෙන අය අතරේ කොච්චරක් නම් ඉන්න පුලුවන් ද? අපි ඒ අය ගැන අපේ විනිශ්චයන් දෙන්නේ ඒ මිනිස්සු ගැන හැමදෙයක්ම දැනගෙන ද?

"ඔහුව මරණ දණ්ඩයට පිරිහෙළනු ලැබීය, නමුත් ඒ මොහොතේ ඔහු ජීවිතය උගත්තේ ය."

මෙලොව ජීවත් වූ බොහෝම දාර්ශනිකයන්ට වැඩියෙන් ෆියෝදර් දොස්තොව්ස්කි මිනිස් සංවේදනාවන් අවබෝධ කරගත්තේය, ඒ ඔහුට ඒවා තුළින් ජීවත් වන්නට සිදුවූ බැවිනි.

වර්ෂ 1849 දී වයස 27 ක් වුණු දොස්තොව්ස්කිව අත්අඩංගුවට ගනු ලැබුවේ එවකට තහනම් කර තිබූ දේශපාලන අදහස් ගැන කතා කළ සාහිත්‍ය කණ්ඩායමකට ඔහු අයත් වී සිටි නිසාය. ඔහු ශාන්ත පීටර්ස්බර්ග් නුවර හිම මිදුණු සිරකුටියක සිරගත කෙරුණු අතර එහි සිටියදී වෙඩි තබා මරන්නට නියම කෙරුණි.

මරණ දණ්ඩනය ලැබෙන දා උදෑසන ඔහුගේ දෑස් බැඳ අවි අමෝරා ගත් සොල්දාදුවන් පෙළක් හමුවේ අවසාන තීන්දුව ලැබෙන තුරු සිටුවා තබා තිබුණි. අවසන් මොහොත කිට්ටු වෙද්දීම වාගේ පණිවුඩ කරුවෙක් පැමිණ ඔහුගේ මරණ දඬුවම සාර් රජතුමා විසින් අත්හිටවූ බව දැනුම් දුන්නේ ය. නමුත් රජතුමා මේ සමාව පිරිනමා තිබුණේ වඩාත් දුෂ්ඨ අරමුණෙන් යුතුව ඔහුගේ ආත්මය තවදුරටත් බිඳදමනු පිණිස ය. 

ඔහුට අවුරුදු හතරක් බරපතළ වැඩ සහිතව සයිබීරියාවේ සිර කඳවුරක ගෙවා දමන්නට සිදුවිය. ඔහුගේ දෙපා විලංගු වලින් බැඳ දමා තිබුණි. ඔහුට නිදන්නට සිදු වුණේ සොරුන් සහ මිනීමරුවන් සමග පිදුරු ගොඩකය. මෙහිදී ඔහුට නිදහසද, යහපත් සෞඛ්‍ය තත්වයද, සමාජ පිළිගැනීමද යන සියල්ල අහිමි විය. නමුත් වෙනත් යමක් ඔහු සොයාගත්තේ ය. එනම් දයාන්විත බවයි.

වඩාත්ම බිඳවැටුණු ආත්ම තුළ පවා දිව්‍යමය ආලෝක බිඳක් පවතින බව ඔහු දුටුවේ ය. සෑම මිනිස් හදවතකම යහපත සහ නපුර එක හා සමව වාසය කරන ආකාරය ඔහු දුටුවේ ය. අවසානයේ නිදහස ලැබුණු පසුව ඔහු ලියන්නට පටන්ගත්තේ හුදෙක් වේදනාවන් ගැන කරුණ කාරණා රැස් කරගත් මිනිසෙකු ලෙසින් නොව, එය මුහුණට මුහුණලා දුටුව මිනිසෙකු විලසින් ය.

මේ අත්දැකීම් ඔහු ලියූ සෑම වචනයක්ම හැඩගස්වනු ලැබීය. Crime and Punishment, The Idiot, Demons, The Brothers Karamazov — මේ සියල්ල බිහිවූයේ ඒ සත්‍යතාවයෙනි: එනම් නිදහස ලබාගත හැකි මාර්ගය වැටී ඇත්තේ වේදනාව හරහා පමණක් බවත් අඳුරුම හදවතකට වුවත් ආලෝකවත් වීමේ හැකියාව ඇති බවත් ය.

"මනා වූ බුද්ධියකට ද ගැඹුරු වූ හදවතකට ද වේදනාව සහ විඳවීම නිතරම අනිවාර්ය වෙයි" යනුවෙන් දොස්තොව්ස්කි වරක් ලිවීය. ඔහු දුර්භාග්‍ය සම්පන්න බව උත්කර්ෂයට නැංවූවා නොව, ඔහු පැවසුවේ වඩාත් ගැඹුරින් හැඟීම් අත්විඳීමට ද, සැබෑ ලෙසම ජීවත් වීමට ද නම් අවංක ලෙස දුක් වේදනාවන් බාරගත යුතු බවත් කුමක් වුවත් තවමත් ආදරයම තෝරාගත යුතු බවත් ය.

ඔහු කිසිදාක ධනවතෙකු වූයේ නැත. ඔහු ණය බරින් ද රෝගී තත්වයන්ගෙන් ද පීඩා වින්දේ ය. නමුත් ඔහුගේ වචන ඔහු ඉක්මවා තවමත් ජීවමාන ව පවතින්නේ ය. ඔහුගේ පොත් යනු හුදු නවකතා පමණක් නොව. ඒවා මිනිස් ආත්මයෙන් නැග එන පශ්චත්තාපයන් ය.

සමහර විට දොස්තොව්ස්කිගේ වටිනාකම තවමත් අඩු නොවී පවතින්නේ ඒ නිසා විය යුතු ය. මන්දයත් අන්ධකාරම කුටි තුළ ද, මරණයේ මොහොතවලදී ද, මනුෂ්‍ය ආත්මයට තවමත් නැගී සිටිය හැකි බවත්, තවමත් සමාව දිය හැකි බවත්, තවමත් ආදරය කළ හැකි බවත් ඔහු අපට සිහිපත් කර දෙන බැවිනි.

"ඔහුව මරණ දණ්ඩයට පිරිහෙළනු ලැබීය, නමුත් ඒ මොහොතේ ඔහු ජීවිතය උගත්තේ ය."

ඔබ තවමත් ඔහුව කියවා නැතිනම් කරමසෝ සහෝදරයෝ කෘතියෙන් ආරම්භ කරන්න.

එය ගැඹුරු, මානුෂික සහ අමතක නොවන සුළුය.

තවමත් ඔහුට මිනිස් හදවත පිළිබඳ අධිපතිත්වය දරන්නා යැයි හඳුන්වනු ලබන්නේ ඇයි දැයි ඔබ වටහා ගනු ඇත.

Translated from the page "Classic Literature"

ගුරුතුමිය සහ කඩදාසි කැබැල්ල

පන්තිභාර ගුරුතුමිය ළමුන්ට පැවසුවේ කඩදාසි දෙකක් ගෙන පන්තියේ සෑම ළමයෙකුගේම නම් එහි ලියන ලෙසයි. සෑම නම් දෙකක් අතරම යම් පරතරයක් තබන්නැයි ඇය කීවා ය. ළමුන්ට කරන්නට නියමිත වූයේ එක දෙයකි.

"හැම කෙනෙක් ගැනම ලියන්න පුළුවන් හොඳම දේවල් ටික ලියන්න"

මුලින්ම, ළමයින් අතර පැතිර ගියේ දෙගිඩියාවකි. නමුත් ක්‍රමයෙන් පැන්සල් තුඩු චලනය වන්නට පටන් ගත්තේ ය. ඉතිරි කාලපරිච්ඡේදය පුරාම පන්තිය පුරා ඇසුණේ කඩදාසි මත අකුරු ලියවෙනා මෘදු හඬ පමණි. සිතුවිලි අකුරු බවට හැරවෙමින් තිබුණි. සීනුව නාද වුණු පසු සිසුන් තමන් ලියූ කඩදාසි ගුරුතුමිය වෙත බාර දී පිටවී ගිය හ. හුදෙක් පැවරුමකට වඩා දෙයක් තමන් නිර්මාණය කළ බව ඔවුහු සැක කළේ නැත. 

ඒ සති අන්තයේ ගුරුතුමිය තම ලියන මේසය අසල වාඩිවී සිටියේ වෙනදාක නැති තරම් ඉවසීමකිනි, සැලකිලිමත් බවකිනි, අරපරෙස්සමෙනි. ඇය හැම කඩදාසියක්ම කියවා බලා එක් එක් සිසුවාට වෙන වෙනම වූ ලයිස්තුව බැගින් සෑදුවා ය. තමන්ගේ පන්ති සගයින් ලියූ ලස්සන, සුන්දර දේවල් ඒවායේ ඇතුළත් විය.

සඳුදා උදෑසන ඈ ඒවා තම ශිෂ්‍යයින් අතර බෙදා දුන්නා ය. 

පන්තිකාමරය තුළ සිදුවූයේ වෙනසකි. දුක්බර මුහුණුවල සිනහවන් මතුවී ආවේ ය. සෙමෙන් කොඳුරන හඬවල් ඇසෙන්නට පටන්ගත්තේ ය. 

"කවුරුහරි මගෙ දිහා ඕනකමින් බලලා තියනවා කියලා මං දැනගෙන හිටියේ නෑ."

"ගොඩක් අය මට මෙච්චර කැමති ඇති කියලා මං හිතුවෙ නෑ."

නම් ලයිස්තුව ගැන කතා බහ ඉන්පසුව ක්‍රමයෙන් මැකී ගියේ ය. නමුත් හැම කෙනෙකුටම තමා සුවිශේෂ කෙනෙකු බව දැනී තිබුණි. තමන්ට අවධානය ලැබී ඇති බව ඔවුන් දැනගත්හ. තමන්ව අගය කර ඇති බව ඔවුන් දැනගත්හ. තමන්ගේ ඇති වැදගත්කම ඔවුන්ට දැනුණි.

 ජීවිතවල වෙනස්කම් බොහෝ සිදුකරමින් වසර ගණනක් ගෙවී ගියේ ය. නොසිතූ යමක් හදිස්සියේම සිදුවිය. ගුරුතුමියට දැනගන්නට ලැබුණේ ඈ සසල කළ පුවතකි. ඇගේ ශිෂ්‍යයෙකු වූ මාක් වියට්නාම් යුධ පෙරමුණට ගොස් තිබූ අතර එහිදී ඔහුට ජීවිතය අහිමි වී තිබුණි. 

ඇය දේවස්ථානයේ පැවති මාක් ගේ අවමගුලට පැමිණියා ය. නිල ඇඳුමෙන් සරසා තිබූ ඔහුගේ මෘත දේහය දුටු ඇගේ හදවත බිඳී ගියේ ය. පන්තියේ සිටි කුඩා සිසුවා වයසින්ද සවිමත් කම අතින් ද බොහෝසේ වැඩී සිටියේ ය. දේවස්ථාන භූමිය පිරී ගොස් තිබුණේ සොල්දාදුවන් ගෙන්, හිතමිත්‍රයන්ගෙන් සහ පවුලේ අයගෙනි. ඔවුන් අතර සිටි තරුණ සෙබළෙක් ගුරුතුමිය අසළට පැමිණ ඇගෙන් මෙසේ ඇසුවේ ය. 

"ඔයා මාක්ගේ ගේ පන්තිභාර ගුරුතුමී ද?"

ඇය හිස සැලුවා ය.

"එයා ඔයාගැන හරියට කතා කළා" සෙබළා කීවේ ඉතාම සංවේදී අයුරිනි.

දේවමෙහෙයෙන් පසුව මාක් ගේ දෙමාපියෝ ගුරුතුමිය හමුවට පැමිණියහ. 

"මාක් ගේ අන්තිම මොහොතේ දි එයා ගාව මේක තිබිලා තියනවා. ඔයාට මේක අඳුනාගන්න පුළුවන් වේවි කියලා අපි හිතුවා." මාක් ගේ පියා පැවසුවේ තම පසුම්බියෙන් යමක් පිටතට ගනිමිනි. ඔහු ඈ අත තැබුවේ පැරණි වී ඉරීගිය නමුත් තැනින් තැන අලවා තිබූ කඩදාසි කැබලි දෙකකි. ගුරුතුමිය එය හඳුනා ගත්තේ ය. එය අවුරුදු ගණනකට පෙර ලියූ නම් ලයිස්තුව විය. පන්ති සගයන් විසින් ලියූ කාරුණික වදන් එහි ලියැවී තිබුණි. 

"ඔයාට ගොඩක් ස්තූතියි. පේනව නේ, එයා ඒක සෑහෙන පරෙස්සම් කර ගත්තා." මාක් ගේ මව පැවසුවේ කඳුළු බිඳු නැගී බොඳව ගිය දෑසිනි. 

ක්‍රමයෙන් මාක්ගේ පන්ති සගයෝ ගුරුතුමිය වටා රැස්වූහ. ඔවුන් කතා කරන්නට පටන් ගත්හ.

"මගෙ කොළේ තාම තියනව, මගේ මේස ලාච්චුවේ." චාලි කීවේ ය.

"එයාගෙ එක තියෙන්නෙ අපේ වෙඩිං ඇල්බම් එකේ" සිනාසී කිවේ චක්ගේ බිරිඳයි.

"මගෙ නම් තියෙන්නෙ ඩයරි එක ඇතුළේ" පැවසුවේ මර්ලින් ය.

"මගෙ එක නම් හැම තිස්සෙම තියෙන්නෙ මං ගාව." විකී තම පසුම්බියේ නවා තිබූ කඩදාසිය පිටතට ගත්තේ ය.

ගුරුතුමිය වාඩි වූවාය. ඇගේ දෑසින් කඳුළු ගලා ගියේ ය.

ඇය හැඬුවේ මාක් වෙනුවෙනි. ඇය හැඬුවේ තවමත් නම් ලයිස්තුව පරිස්සම් කරගෙන යන යන තැන රැගෙන ගිය සිසුන් වෙනුවෙනි. ඇය හැඬුවේ සමුගෙන ගිය අය වෙනුවෙනි. ඇය හැඬුවේ වටිනා යමක් ඇය වටහා ගත් නිසාවෙනි. 

කිසි කෙනෙක්, කොයිතරම් කාලයක් අප සමග සිටින්නේ දැයි දැනගැනීමට අපට හැකියාවක් නැත. නමුත් ඔවුන් අපට කොයිතරම් වටිනවා දැයි පවසන්නට අපට නිතරම අවස්ථාව ඇත. එක කාරුණික වදනක්. එක වැකියක්. එක මිහිරි මොහොතක්. සමහර විට ජීවිත කාලයකටම එවැනි එක කුඩා දෙයක් ප්‍රමාණවත් ය. කාරුණික වන්නට ද, ආදරයම බෙදාගන්නට ද, යමෙකුගේ හොඳ දෙයක් ඇත්නම් එය පසුවට නොව ඒ මොහොතේම කියන්නට ද මතක තබා ගන්න. කෙනෙකු අවසන් මොහොත දක්වා ළඟ තබා ගන්නා කඩදාසි කැබැල්ලේ ලියවී තිබෙන්නේ මොනවාදැයි ඔබ කිසිදාක දැනගන්නේ නැත. 

- Translated From the Page Reece Ryan