Rocky Aur Rani Ki Prem Kahani (2023)

දකුණු ඉන්දියාව සිනමාවෙන් මුලු ලෝකෙම අල්ලගෙන යද්දි හරිහමන් අලුත් කතන්දර නැතුව දැන් ලොකු අර්බුදයකට මූණදීල ඉන්න සහ කතා කරන්න තරමේ හරි හමන් මට්ටමෙන් ලොකු වැඩක් නොවෙන ගාණට පත්වෙලා ඉන්න බොලිවුඩ් සිනමාවේ මරු කතරට දියපොදක් ඉසින්න කරන් ජොහොර් මේ අවුරුද්දේ අරගෙන ආව අලුත්ම වැඩේ තමා Rocky Aur Rani Ki Prem Kahani කියන්නෙ. බොලිවුඩ් වල අයිඩෙන්ටිය වුණ Romantic Comedy, plus සින්දු සහ නැටුම්, ඇස් කඩාගෙන යන Colourful backgrounds and ලොකු ගෙවල්  ඇදුම් අයිත්තම් වගේ දේවල සුපුරුදු අඩු වැඩි mix එකම තමා මේකෙත් තියෙන්නෙ. හැබැයි වැඩේ තප්පරයක් වත් screen එකෙන් ඇස්දෙක අහකට ගන්න නොහිතෙන තරමට eye catching සහ ඇත්තටම හිනා යන විහිළු එක්ක මාරම entertaining. ඒවගේම සමහර තැන්වල play වෙන පරණ හින්දි සින්දු ටිකත් කතාවේ මේ රහ උපරිමේට ගේනන තවත් දායක වෙන බව කියන්න ඕන. රන්වීර් + ආලියා කෙමිස්ට්‍රි එකත් බොලිවුඩ්වල හොදම සොයාගැනීමක් ඇත්තටම, හරියට ශාරුක් කාජල් වගේ තවත් මේ දෙන්නගෙන් ෆිල්ම්ස් හැදෙනවනම් මරු. රන්වීර්ට මේකෙ රගපාන්න දෙයක් තිබුණද කියල හිතෙනව මොකද මීඩියාවලින් දකින විස්කුරුත්තන් ඇදුම් ඇදගත්ත විනෝදකාමී තරුණයාගේ චරිතයම තමා ෆිල්ම් එකෙත් දකින්න ලැබෙන්නෙ. ආලියා ගේ රගපෑම් ගැන කියන්න ඕන නෑ නේ (ඇත්තටම මේක බලන්නත් ලොකුම හේතුවක් වුණේ ආලියා තමා මටනම්). කිව්වත් වගේ ටිපිකල් බොලිවුඩ් මසාලාවක් එක්ක ඉන්දියානු සමාජෙ මුල් බැහැල තියන ගතානුගතිකත්වය, gender discrimination වගේ ඒවටත් සියුම් පහරක් එල්ල කරල තියනව. මං ආසම දෙයක් වුණේ දිල්ලි වල සහ බටහිර බෙංගාලයෙ සංස්කෘතික විවිධත්වය නැටුම් ගැයුම් වලින් මතු කරල තිබුණ ආකාරය. සමස්තයක් විදිහට බැලුවට පාඩු නැති හොද එන්ටර්ටේනින් මසාලා ෆිල්ම් එකක් මේක මටනම්.

සිරකරුවන්ගේ ව්‍යායාමය

"සිරකරුවන්ගේ ව්‍යායාමය" 1890 දී වින්සන්ට් වෑන් ගෝ විසින් නිමවන ලද සිතුවමකි. 1888 දී දැඩි විෂාදමය තත්ත්වයකට මුහුණදෙමින් සිටි වින්සන්ට් එයින් පීඩිතව ඔහුගේම කනක් කපා ගත්තේය. පසුව ඔහු එම කපා දැමූ කන් කැබැල්ල තම සිත් ගත් ගණිකාවක වූ රේචල් නමැත්තියට ඇති ආදරයේ ප්‍රකාශනයක් ලෙස ඇයට තෑගි කර යැව්වේ ය. සමහරුන් පවසන්නේ ඒ දිනවල වෑන් ගෝ සමග නවාතැන් ගෙන සිටි චිත්‍ර ශිල්පී පෝල් ගොගෑන්, වෑන් ගෝ සමග ඇතිවූ ආරවුලකදී ඔහුගේ කන කපා දැමු බවයි. මේ සිදුවීමෙන් පසුව වෑන් ගෝ, සෙනට් රෙමී නම් උන්මන්තකාගාරයට ඇතුළු වී එහි වාසය කළේ ය. එය පසුව ඔහුට බොහෝ දුක් වේදනාවන් සහ ජීවිතය පිළිබඳ නව පර්වායලෝකයන් ගෙන දුන් තැනකි.

උන්මත්තකාගාරයේ සිටින අතරතුර වෑන් ගෝ ට බාහිර ලෝකය සමග සම්බන්ධතා පැවැත්වීමට තිබූ ඉඩ කඩ සීමා සහිත විය. එම නිසා ඒ කාලය තුළ වෙනත් චිත්‍ර ශිල්පීන්ගේ සිතුවම් ප්‍රතිනිර්මාණය කරන්න ඔහු පෙළඹුණි. ගුස්ටාව් ඩෝර් ගේ ලන්ඩන් නිව්ගේට් සිරකදවුරේ දර්ශනය සහිත සිතුවම ඉන් එකකි. මේ සිතුවම තුළ, ගඩොලින් තැනූ සිර මැදිරියක් තුළ, මුරකරුවන්ගේ හඳුනාගැනීම සඳහා, කවාකාරව ගමන් කරමින් ඉන්නා සිරකරුවන් කණ්ඩායමක් දක්නට ලැබෙයි. වෑන් ගෝ විසින් ප්‍රතිනිර්මාණය කරන ලද සිතුවමේ, සිරකරුවන් සියලු දෙනා කවය ඇතුළතට හිස හරවා ගෙන සිටිද්දී මැද සිටින තැනැත්තා පමණක් ඉවත බලා ගෙන සිටින ආකාරය දක්නට ලැබෙයි. ඔහු තුළින් නිරූපිත වන්නේ වෑන් ගෝ බව බොහෝ දෙනා විශ්වාස කරති.

~ History Captain

නොගත් මග

කහවන් වන ගොමුව තුළ දී,

දෙදිසාවකට යොමුවුණි මාවත,

එහෙත් යා නොහැකි විය මට

දෙමං පෙතෙහිම එකවර,

නොහැකි විය මට බොහෝ වේලා

නැවතී බලා සිටිනට එතැනම,

ඈත ඝන බිම් ගොමුවේ 

සැඟව යන යුරු මංපෙත...

එක වතාවක් බැලූ පමණින්

සම සමව විහිඳුණා සේ පෙනුණ ද

එයින් මා ගතිමි මඟ

තෘණ පඳුරු මදක් වැඩී තිබුණ...

වැඩි දෙනා නොගිය ඒ මාවත

අඬ ගසන්නා සේ පෙනුණි මට...

එනමුදු මඳ දුරක් ගිය විටකදි

සිතුණි වෙනසක් නොමැති බව එහිද...

අතැර දැමුවෙමි මම

එක මාවතක් ඒ උදෑසන,

එකදු පියවරකිනුත් නොබිඳී

සමව වැතිරී තිබුණා සේ පෙනුණ...

එහෙත් ආයෙම දවසක

පැමිනුණොත් මේ මාවතේ මම

එවිට මට හැරී යන්න පුළුවන්

මා නොගත් මාවතෙන් එදිනට

සිතුවෙමි මම තනිවම...

කිව යුතුයි අද සුසුමක් සමඟ

ඉන් වසර ගණනාවකට පසුව,

කහවන් වන ගොමුව තුළ දී

දෙදිසාවකට යොමුවුණි මාවත...

එයින් මා ගතිමි මඟ

වැඩි දෙනා ඇවිද නොගිය,

එබැවිනි සියලු දෙය

වෙනස් වූයේ ඉන් මතුව...

~

From the poem "The Road Not Taken" written by Robert Frost

සතුට සොයා යාම

ගොඩක් දෙනා හිතනවා තමන්ට උවමනා දේ  ලබාගැනීමෙන් ඒ අයට සතුටු වෙන්න පුළුවන් කියලා. ඒත් ස්ලොවේනියානු ජාතික දාර්ශනිකයෙක් වෙන Slavoj Žižek තර්ක කරන්නෙ, සමහර වෙලාවට අපිට ඇත්තටම ඕන වෙන්නෙ කුමක් හෝ දෙයක් උවමනාවෙන් සිටීමම පමණක් බව. කිසිම අවබෝධයක් නැතිව, උවමනායි කියල හිතන දේ හඹා යෑම සතුටින් පිරුණු ජීවිතයක් අත්පත් කර ගන්න ඒ තරම් හොඳ ක්‍රමයක්  නෙවෙන බවයි ඔහු කියන්නෙ.

සතුටින් ඉන්න අවශ්‍යද කියල අහල බැලුවොත් වැඩි දෙනෙක් ඔව් එහෙමයි කියා උත්තර දෙයි. ඒත් ටික දෙනෙක් විතරක්  තව ටිකක්  වැඩිදුර හිතන්න ඕන බව කියාවි. ඒත් ඇයි ඒ අය එහෙම කරන්න ඕන?

Slavoj Žižek ට අනුව සතුට කියන්නෙ අපිට මතුපිටින් පේන දේ නොවෙයි. අපි කැමති දේ, ඒහෙම නැත්නම් අපේ ආශාව ලුහුබැඳ යන එක සතුට ලබාගන්න තියන ඒ් තරම් හොඳ විදිහකුත් නොවෙයි..

සතුට කියන්නෙ අපිට අයිති කරගෙන අපේම කියලා වෙනසක් නැතිව දිගටම පවත්වගෙන යන්න පුළුවන් දෙයක් බවයි වැඩි දෙනෙක් හිතන්නෙ. ඔයා කොයිතරම් නම් ඔයාටම කියාගෙන තියෙනවද "මෙන්න මේ දේ ලබාගෙන මම සතුටු වෙනව" කියලා. නැත්නම් "හැම දේම හරියන්න මට අඩු තව බොහොම පොඩි දෙයයි" කියලා.

මේ අදහස මෙහෙමම ඔයාට නොහිතුණත්, මේක අමුතු දෙයක් නොවෙයි. නමුත් Žižekට අනුව අපිට ඇත්තටම උවමනාවෙන්නෙ අපි ආශා කරනව කියල අපි හිතන දෙය නොවෙයි.

තමන්ගේ අනෙක් දාර්ශනික මැදහත්වීම් අතර, Žižek සහාය දක්වන්නෙ ලැකානියානු මනෝවිශ්ලේෂණයට. ඒවගේම Žižek තමන්ගේ දෙවන ආචාර්ය උපාධිය ලබාගන්නෙ මනෝවිශ්ලේෂණය විෂයට. ඒ සම්බන්ධයෙන් Žižek ගේ උපකල්පන සහ "ආශාව" ගැන සංවාදයෙදි ඔහු පෙන්වාදෙන කරුණු කාරණා බොහොමයක් මතුවෙන්නේ මේ ලැකානියානු මනෝවිශ්ලේෂණය පදනම් කරගෙන. (ලැකානියානුවාදය හෝ ලැකානියානු මනෝවිශ්ලේෂණය යනු ප්‍රංශ ජාතික මනෝවිශ්ලේෂකයෙකුවන ජාක් ලැකාන්ගේ මූලිකත්වයෙන්, පශ්චාත් ව්‍යුහාත්මක එළඹුමක් හරහා, මනස, හැසිරීම සහ සංස්කෘතිය පැහැදිලිකරගැනීම සඳහා හදුන්වාදෙන ලද න්‍යායික පද්ධතියකි.)

ලැකාන් තවදුරටත් පැහැදිලි කරන Žižek තර්ක කරන්නෙ ආශාවට තමන් බලාපොරොත්තු වෙන දේ ලබා ගැනීමේ අවශ්‍යතාවක් නැති බවයි. එයට අවශ්‍ය දිගින් දිගටම ආශා කරමින් පැවතීම පමණයි. අවශ්‍ය දේ ලබාගැනීමෙන් ආශාව කිසිදාක සන්තෘප්ත නොවෙන්නේ හරියට කොයිතරම් ආහාර ගත්තත් කුසගින්න නැතිවෙන්නෙ නෑ වගෙයි. සතුට ගැන අපේ අදහස් මේ ආශාව මත පදනම් කරගත්තොත් කිසිදාකවත් අපිට තෘප්තියක් ලබන්න බෑ.

සතුට යනු කිසිදාක අවසානයක් දැකිය නොහැකි ගමනක් බව බොහෝමයක් දාර්ශනික ගුරුකුල තර්ක කරනව. සතුට කියන්නෙ ආයාසයෙන් ලගාකරගත යුතු මානසික තත්ත්වයක් බවත්, එය ලබාගන්නටත් පවත්වාගෙන යන්නටත් නිතර උත්සාහ දැරිය යුතු බව සමහරු කරුණු ඉදිරිපත් කරනව.

Žižek ට අනුව, මේ අවශ්‍යතා සපුරාගනිමින් සතුට සොයාගෙන යාම කළ නොහැකි, වගේම සදාචාරාත්මක නොවෙන ක්‍රියාවක්.

සතුට ගැන බොහොම දෙනාට තියන, සැප සොයා යාමම ආත්මය කරගත්ත සුඛපරමවාදයට සමාන (hedonistic) ගතානුගතික අදහස් එතරම් ඵලදායි නොවෙන බව Žižek පෙන්වා දෙනවා. උදාහරණයක් විදිහට, නිර්මාණශීලී කෙනෙකුට යම් වැඩකට උත්තේජනයක් ලැබුණාම, තමන් කරන කලාව වෙනුවෙන් ඕනෑම දුකක් විදින්න ඒ අය සූදානම්. වැඩ කරන අතර තමන්ගේ සුවපහසු බව ගැන ඒ අයට නොදැනෙන තරම්.

අපි සොයායන යම් අර්ථයක් හෝ වෙනත් ඕනෑම දෙයක් වෙනුවෙන් සැප පහසුව අතහැරීම කියන මේ අදහස බොහොම පරණ එකක්. "ජීවත් වීමට හේතුවක් ඇති නම් කෙනෙකුට ඕනෑම දෙයක් දරාගත හැකියි" යනුවෙන් නීචේ තර්ක කළා. ඔස්ට්‍රියානු මනෝචිකිත්සක වික්ටර් ෆ්‍රෑන්ක්ල්ගේ සංකේතීය චිකිත්සාව ප්‍රතිකාරයේ කේන්ද්‍රය වෙන්නෙත් අර්ථය සෙවීම ජීවිතයේ ප්‍රධාන ගාමක බලයයි කියන කාරණාව.

Žižek එක්තරා ආකාරයකට මේ අදහස් එක්ක එකඟ වෙනවා. ඔහු සුඛපරමවාදය බැහැර කරනවා. අපේ තෘප්තිය වෙනුවෙන්, ආශාවට වඩා, අර්ථය වැදගත් බලපෑමක් කරන බව ඔහු පිළිගන්නවා.

ඒත් පැරණි ඇරිස්ටෝටලියානු සුබසාධනවාදය, යහපත් ජීවිතයක් ගැන කිසිසේත් නොසලකා හැරිය නොහැකි බලපෑමක් කර තිබෙනවා. මෙතනදි සමහර අවස්ථාවල සතුට නමින් හැදින්වුණත් එයින් වඩාත්ම කියවෙන්නෙ සමෘද්ධිමත් බව සහ යහපත් ආකාරයෙන් ජීවත් වීම ගැන. ඇරිස්ටෝටලියානු සුබසාධනවාදයට අනුව ජීවත්වෙන්න කැමති කෙනෙක් සතුට ලබන්න කැමති වුණත් ඔහුට හෝ ඇයට ඒක අවශ්‍යම දෙයක් නොවෙයි. සතුට ගැන හැඟීම හොඳ ජීවිතයක එක් කුඩා කොටසක් පමණයි.

නූතන අර්ථ දැක්වීම් අනුව සතුට හැදින්වෙන්නෙ සුව පහසු බවෙන් එහා යන බහු අර්ථ ඇති යමක් විදිහට. සතුට කරා ළඟා වෙන්න නම් අර්ථය පිළිබද අදහසක් තිබිය යුතුයි සහ සැප පහසුව නොතකා යම් දේවල් කරන්න සිදුවෙනවා නම් ඒ දේවල් කළ යුතුයි. 

ඉතින් සතුට සොයා යාම අපි අතහැරදැමිය යුතුයිද? සමහරවිට නෑ. ඒත් අවබෝධයකින් තොරව ආශාව පසුපස යෑම නම් හොඳ දෙයක් විදිහට නම්කරන්න බෑ. ඒ වෙනුවට, සැප විඳීමට වඩා දෙයක් ඇති බව හිතන්න. අපිට සමහර විට අවශ්‍ය වෙන්නෙ යමකට ආශාවෙන් සිටීම පමණක් වෙන්න පුළුවන් සහ බොහෝම වෙලාවට, යම් ප්‍රමෝදජනක අත්දැකීමකට වඩා  අර්ථය වැදගත් කමක් ගන්නව වගේම එය ඵල දායක බවින් ඉහළයි.

~ Extracted from "Big Think"

Translated by hAsH

introversion ගැන කෙටි පිළිසඳරක්

Interviewer : මේක මෝඩ ප්‍රශ්නයක් වෙන්න පුළුවන්, ඒත් ඔයා introvert කෙනෙක්ව නිර්වචනය කරන්නෙ කොහොමද? කෙනෙක් ඇත්තටම introvert (ආත්මයට නැඹුරු වුණු) ද extrovert (බාහිර සමාජයට නැඹුරු වුණු) කියල කියන්නෙ කොහොමද?

Susan Cain : ඒක කොහෙත්ම මෝඩ ප්‍රශ්නයක් නෙවෙයි. Introverts අය කැමති ගොඩක් නිශ්ශබ්ද, බාහිර බලපෑම් අඩු පරිසරයක ඉන්න. extrovert අයට නම් මේ බාහිර බලපෑම ගොඩක් ඕන ඒ ගොල්ලන්ගෙ ඉහළම මට්ටමට ඇවිත් බව දැනෙන්න. මේ බලපෑම් නොයෙක් ආකාරවලින් එන්න පුළුවන්. සමාජීය වශයෙන්, නැත්නම් ශබ්දය, ආලෝකය මේ ඕනෑම විදිහකට. ඉතින් Introvert කෙනෙක් වැඩිපුර කැමතියි මිනිස්සු ගොඩක් එක්ක සද්දබද්ද මැද්දෙ පාටි දානවට වඩා ළගම යාළුවෙක් එක්ක නිහඬ තැනකට වෙලා වයින් වීදුරුවක් බොන්න.

ඒ වගේම Introvert ස්වභාවය ලැජ්ජාශීලී කමට වඩා වෙනස් දෙයක් බව තේරුම් ගැනීම සෑහෙන වැදගත්. ලැජ්ජාව කියන්නෙ ඍණාත්මක ප්‍රතිචාර ලබන්න බය වීමට. ඒත් introversion කියන්නෙ ඊට වඩා සෑහෙන වෙනස් දෙයක්. Introversion කියන්නේ බාහිර බලපෑම් පුළුවන් තරම් අඩුවෙන් ලබන්න කැමතිවීමට. ලැජ්ජාශීලි කම කියන්නෙ කොහොමත් අපහසුතාවට පත්වීම ම උරුම කරගත්ත ගති ස්වාභාවයක්, introversion එහෙම නෑ.

Interviewer : ඔයා තර්ක කරනවා අපේ සංස්කෘතිය extroversion නැඹුරුතාවක් තියන එකක් බව. ඔයාට ඒක තවදුරටත් පැහැදිලි කරන්න පුළුවන් ද?

Susan Cain : අපේ සමාජයෙදි, පරමාදර්ශී පුද්ගලයෙකුගෙ ගතිගුණාංග විදිහට සැලකෙන්නෙ, ස්ථීරසාර ස්වභාවයක් තියන, සාමුහිකව පවතින, අවධානය ලබන්න කැමති කෙනෙක් විදිහට. අපි කේවල පැවැත්ම අගය කරන්නත් කැමතියි. ඒත් ගොඩක් වෙලාවට අපි අගය කරන්නෙ සමූහයක් එක්ක සුවපහසුව ඉන්න කැමති වර්ගයෙ අයව. අපේ පාසල්, වැඩකරන කාර්යාල, ආගමික ආයතන මේ හැම එකම හැදිලා තියෙන්නෙ බාහිරයට නැඹුරුවුණු අය (extroverts) වෙනුවෙන්. මට මුණගැහුණ එක පාස්ටර්වරයෙක් මට කිව්වා තනියම ඉන්න කැමති එයාගේ ස්වභාවය 'දෙවියන්වහන්සේ ප්‍රිය නොකරන" ගතියක් බවත්, තමන් ඒ ගැන ලැජ්ජාවෙන බවත්. ඒක ඇත්තටම කණගාටුදායක කාරණාවක්.

Interviewer : මේ සංස්කෘතික නැඹුරුතාව introverts ලට බලපාන්නේ කොහොමද?

Susan Cain : ගොඩක් introverts අය හිතනවා එයාලගෙ මොකක් හරි අවුලක් තියනව කියලා. එයාලා extrovert ලා වගේ පෙන්වන්න උත්සාහ කරනවා. ඒත් ඔයා ඔයා නොවෙන කෙනෙක් බව  මවා පෙන්වද්දි ඔයාට අහිමි වෙන්නෙ ඔයාවමයි.  විශේෂයෙන්ම ඔයාගෙ කාලය කොහොමද ගත කරන්න ඕන කියන සංවේදීතාව ඔයාට නැති වෙනවා. ඒ අයට ගෙදරට වෙලා පොතක් පතක් කියවන්න, මොකක් හරි ඉගෙනගන්න, භාවනා කරන්න, අළුතෙන් දෙයක් හදන්න, හිතන්න, උයන්න වගේ දේවල් නිහඬවම කරන්න පුලුවන්, ඒත් ඒ අය කැමති දේවල් පැත්තකට දාලා මිනිස්සු ගැවසෙන තැන්වලට යනවා.

Interviewer :  introversion ගතිය සහ නිර්මාණශීලිත්වය අතරේ මොකක් හරි සම්බන්ධයක් තියෙනවද?

Susan Cain : ඔව්. එහෙම වෙන්නෙ මොකද තනිවම ඉන්න එක එයාලට පහසුවක් හින්දා. නිර්මාණයක් කරන්න තනියම ඉඳීම ගොඩක් වැදගත්.

Interviewer : ඔයා introvert කෙනෙක් ද?

Susan Cain :  ඔව්. මං මෙහෙම කිව්වම ගොඩක් අය පුදුම වෙනවා. මොකද මම ගොඩක් මිත්‍රශීලී කෙනෙක් නිසා. මේක introversion ගැන තියන වැරදි වැටහීමක්. අපි සමාජ විරෝධී අය නෙමෙයි. අපි වෙනස් විදිහට සමාජශීළී අය. මට මගේ පවුලයි ළගම යාලුවොයි නැතුව ජීවත් වෙන්න බෑ. ඒවගේම දෙයක් කතා කරන්න කලින් ගොඩක් හිතන එක, ගැටුම් ඇති කරගන්න අකමැති වීම, ඉක්මණින් අවධානය දීම වගේ  introvert ගතිගුණ ගොඩක් මං ගාව තියනව. ඒත් මං හිතනව introversion තමා මගෙ ලොකුම ශක්තිය කියලා. කවදාවත් එපා නොවෙන ශක්තිමත් ඇතුළාන්ත ජීවිතයක් මට තියනවා. මං ගොඩක් වෙලාවක් තනිවම ගතකරනවා. අවට ලෝකයෙ මොන පෙරළි සිද්ධවුණත් ඉක්මණටම ඇතුළට හැරෙන්න මං දන්නවා.

~ Extracted from Goodreads

.

.

(Susan Cain is an American writer. She has become well known with her 2012 non-fiction book "Quiet: The Power of Introverts in a World That Can't Stop Talking" which argues that modern Western culture misunderstands and undervalues the traits and capabilities of introverted people.)

විනාඩි තුනෙන් එහා

විනාඩි තුනේ සින්දුවෙන් එහාට Music කියල දෙයක් අද අපි අහන්නෙ සහ අපිට අහන්න ලැබෙන්නෙ නැති තරම්. මේක මම හිතන්නෙ වෙළඳපළ මුල් කරගත්ත ධනවාදී ක්‍රමය එක්ක music කියන එක ව්‍යාපායක් බවට පත්වෙද්දි හැදුණ ආකෘතියක් කියල. පරිභෝජනයේ පහසුව, ඉක්මණින් අවසාන වීම නිසා නැවත නැවත ඉල්ලුම ඇති වීම, නිශ්පාදනය සහ බෙදා හැරීම වගේ වෙළඳපල අවශ්‍යතා අනුව මේ අද අපි අහන සින්දුව හැඩගැන්විලා තියන බව හිතන්න පුලුවන්. කලාව එතනදි ආධ්‍යාත්මිකත්වය සහ වෙළඳාම කියන පාරවල් දෙකකට බෙදිලා ගමන් කරන්න ගත්තා. නමුත් මේ නූතන සමාජ ආර්ථික විපරිණාමයන්ට කලින් පැවතුණු සංගීතමය ආකෘතීන් දිහා බැලුවම මියුසික් වල තියන, අද ගොඩක් වෙලාවට අහිමි වෙලා ගිහින් කියල දැනෙන, ආධ්‍යාත්මික ගුණය මේවයෙ අපිට හඳුනා ගන්න පුළුවන්. මධ්‍යකාලීන යුරෝපයේ කිතුණු දහම මුල් කරගෙන ඇතිවුණ ග්‍රෙගෝරියානු සංගීතය (Gregorian Chants) වගේ ආගම මුල් කරගෙන හැදුණ සංගීත සම්ප්‍රදායන්වල මේ  ගුණාංගය තියනව. ආගම් නිසා ලෝකෙට ලැබුණ වටිනාම දෙයක් තමා මේ spiritual music කියන්නෙ. ආගම් නොඅදහන කෙනෙකුට වුණත් අවසානෙදි පිළිගන්න සිද්දවෙන කාරණාවක් ඒක. සංස්කෘතික විවිධත්වය සහ විචිත්‍රවත් භාවය අතින් ලෝකයේම මුදුන් මල්කඩ වෙන සහ සංස්කෘතියේ උපත විදිහට සලකන ඉන්දියානු කලාපයෙන් මේ මුල්කාලීන Spiritual music වලට හොඳම උදාහරණ හමුවෙනව. හින්දු ආගමික පුරාණ වේද ස්තෝත්‍ර ගායනා, භජන් ගීත, උත්තර ඉන්දියානු රාගධාරී සංගීතය වගේම පර්සියානු අරාබි ආක්‍රමණවලින් පස්සෙ සුල්තාන් වරුන්ගේ පාලනයට යටතේ ඇති වුණු ඉස්ලාමික බලපෑමෙන් උරුමයක් විදිහට ආව කවාලි, ගසල් කවි ගායනා වගේ සංගීත මෙතනදි ගන්න පුළුවන්. 

ඉස්ලාම් දහම ලෝකෙට බිහිවෙන්නෙ ක්‍රි.ව. 6 වෙනි සියවසේ.  ඒ සමකාලීනව අරාබියානු කලාපයෙ පර්සියාව (ඉරානය) මුල් කරගෙන ඉස්ලාම් ආගමික තේමාවන්ට අනුව ගසල් කවි රචනා වීම ආරම්භ වුණු බවයි කියවෙන්නෙ. 12 වෙනි සියවසේදි මේ කාව්‍ය රචනාවන්ගෙ කැපී පෙනෙන ඉදිරි පියවරක් තබන්නෙ සුෆී ඉස්ලාමිකයෙක් වුණු, පර්සියානු ජාතික රූමි කවියා. රූමි, හෆීස්, සාදි වගේ අය අදටත් ජනප්‍රිය සුෆී ඉස්ලාමික කවියන්. ඉන්දියානු කලාපයට මේ කාව්‍ය හඳුන්වා දෙන්නෙ පෙරදිග සම්භාව්‍ය සංගීතයේ ආරම්භකයෙක්, ගායකයෙක්, කවියෙක් සහ ඉස්ලාම් ආධ්‍යාත්මික ගුරුවරයෙක් වුණු අමීර් කුෂෲ. එතකොට උතුරු ඉන්දියාවේ පැවතුණේ දිල්ලි සහ ලක්නව් නගර මුල්කරගෙන පැවති දිල්ලි සුල්තාන් වරුන්ගේ පාලනය. කුෂෲ විසින් ඉන්දියාවේ උර්දු භාෂාවෙන් හඳුන්වා දුන් ගසල් කවි රචනා සහ ගායනා පර්සියන් කවිය ඉක්මවා දියුණු තත්ත්වයකට යනව. 

මුලින්ම ඉස්ලාම් ආගමික කරුණු මුල් කරගෙන ලියවුණත් පසු කාලීනව ප්‍රේමය, සොබාදහම වගේ දේවලුත් මේ කවිවලට තේමා වෙනව. මේ සංගීත සම්ප්‍රදායන් ගේ නොයෙක් ගුරුකුළ තියනව. පසුකාලීනව බ්‍රිතාන්‍යය යටත් විජිත සමයේ ඉන්දියානු පකිස්ථාන විභේදනය, පංජාබය වගේ මහා ප්‍රාන්ත දෙකඩ වීම එක්ක බොහෝම ඉස්ලාම් ආගමික ඉන්දියානුවන්ට ගම් බිම් හැරදමල අලුතෙන් බිහිකළ පකිස්ථානයට යන්න සිද්ද වෙනව. අදටත් විශිෂ්ටතම ගසල්/ කවාලි ගායකයින් කියල හඳුන්වන අය බොහොමයක් පකිස්ථාන ජාතිකයින්. නුසරත් ෆටේ අලි ඛාන්, රාහත් ෆටේ අලිඛාන් වගේ අය අපේ රටේ ගොඩක් අය අඳුනන්නෙන්නෙ බොලිවුඩ් සිනමාව නිසා. නමුත් 2019 අවුරුද්දේ පටන් පකිස්ථාන ජාතිකයන්ට බොලිවුඩය තහනම් වීම නම් ඛේදජනකයි. ඉන්දියාවේ දැන් හින්දු අන්තවාදී බලපෑම් ටිකක් වැඩි නිසා බොහෝ වෙලාවට මුස්ලිම් හෝ පකිස්ථාන් ජාතික කලා කරුවන්ට ඉන්දියා භුමියේ දි වැඩ කරන්න සෑහෙන අමාරු  තත්ත්වයක් වර්තමානයෙ තියෙන්නෙ. මේ වීඩියෝවෙ ඉන්නා දැනට සිටින අංක එකේ ගසල් ගායකයෙක් වුණු ගුලාම් අලි ගේ මෑතක පවත්වන්න තිබුණු සංදර්ශනත් ශිව සේනා සංවිධානයේ බලපෑම් නිසා ඉන්දියාවේ පවත්වන්න බැරි වෙලා තියෙනව. ඒ කාරණා කොහොම වුණත් මේ තියෙන්නෙ ගුලාම් අලි ගේ තව එක් සුමිහිරි ගසල් ගීයක් (Dil mein ek lehar si uthi hai abhi). බොහොම වෙලාවට එකම වචන පේලී ඒ මොහොතේ විවිධාකාර තනුවලට නැවත නැවත ගයමින් ඔහු මේ ගායනාව ඉදිරිපත් කරන හැටි ඔබට පෙනේවි. ගසල් කියන්නෙ ඒ මොහොත අනුව සමහර අංග වෙනස් කරමින් ඉදිරිපත් කරන සජීවී කලාවක්. මේ වීඩියොවෙන් ඔබට දැකගන්න පුලුවන් සමහර තැන් වලදි තමන් ගයන ගීයෙ වචන අරුත් පහදමින් ඉදිරිපත් කරන හැටි. මේව අර විනාඩි තුනේ සින්දු ආකෘතියෙන් සෑහෙන වෙනස්, බොහොම ඉවසීමකින් අහන්න ඕන ගායනා. ඇත්තටම spiritual music කොයි වගේද කියල දැනගන්න නම් ඒකෙන් මනසට තියන සනීපදායක ගතිය තමන්ටම අත්දකින්න නම් විනාඩි තුනේ සින්දුවෙන් එහා යන මේ music අහල බලන්න.

පියාපතක් වන් ජීවිතයක නික්මයෑම

 "නවකතාව යනු වීරයෙක් හසු කරගැනීම සඳහා  වූ  උගුලක් නොවේ නම් වෙන කුමක් ද?"

ප්‍රංශයේ ජීවත් වුණු Czech ජාතික ලේඛක මිලාන් කුන්දේරා අද (11/07/2023) වයස 94 දී ජීවිතෙන් සමුගෙන ඇති බව දැක්කා. මිලාන් කුන්දේරා නමින් ලේඛකයක් මේ මිහිමත වාසය කරනබව මුලින්ම මට දැනගන්න ලැබෙන්නේ මංජුල වෙඩිවර්ධන ගේ බත්තලංගුණ්ඩුව නවකතාවෙන්. එතනදි කල්පිටි කලපුවේ ඉඳන් බත්තලංගුණ්ඩුව දූපතේ ඉන්නා තමන්ගෙ පියාව හොයාගෙන යන ඇන්තනී (නම මතක විදිහට) නම් තරුණයගෙ අතේ තියෙන්නෙ කුන්දේරා ගෙ "ජීවිතය අන් තැනක" (Life is Elsewhere) පොත. ප්‍රධාන භූමියේ අධිපති සංස්කෘතික ජීවිතයෙන් බත්තලංගුණ්ඩුව කොයිතරම් ඈත ද කියල කියන්න ඒක හොඳ හැඟවුම් කාරකයක්.

"නවකතාව යනු වීරයෙක් හසු කරගැනීම සඳහා  වූ  උගුලක් නොවේ නම් වෙන කුමක් ද?"

කුන්දේරා අපෙන් අහන ප්‍රශ්නය තමා ඒ. Life is Elsewhere කතාවේ ප්‍රධාන චරිතය ජෙරාමියෙල් එක්තරා ආකරයකට කුන්දේරා ගේ ම තරුණ වයසේ පිළිබිඹුවක්. නවයොවුන් වයසෙ ජෙරාමියෙල් කියන්නෙ කවියෙක්. තමන් ගේ රට සමාජවාදී රාජ්‍යයක් බවට පත්කරන්න හීන දැක්ක තරුණයෙක්. කාව්‍යමය අවධිය ඉක්මවන්න කලින් ජෙරාමියෙල් ගෙ ජීවිතය නිමා වුණත් එහි අමිහිරි ඵල භුක්ති විඳින්න වෙනව කුන්දේරා ට.

කුන්දේරා අතින් Life is Elsewhere ලියවෙන්නෙ 1973 දි. 1975 දී කුන්දේරා ප්‍රංසයට එන්නෙ Renes සරසවියේ ආචාර්යවරයෙකු විදිහට සේවය කරන්න. කුන්දේරා මුලින් චෙකොස්ලොවැකියානු කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ සාමාජිකයෙක් වුණත් පසුව ඔහු ඒ පක්ෂයෙ නමින් ක්‍රියාත්මක වුණු මර්ධනය තමන්ගේ ලේඛන ඇතුළේ සියුම්ව විවේචනය කළා. මේ නිසා 1979 චෙක් රජය ඔහුගේ රචනා "ප්‍රති-සමාජවාදී" යැයි නම් කරමින් ඔහුව සමාජවාදයට එරෙහි ප්‍රතිවාදියෙක් විදිහට හංවඩු ගහලා ඔහුගේ පුරවැසි භාවය අහිමි කළා. ප්‍රංස භූමිය ඉන්පස්සෙ ඔහුගේ විප්‍රවාසගත වාසස්ථානය වෙන්නෙ දෛවෝපගත ආකාරයකට. දේශපාලනය පුද්ගලික ජීවිතය අතර තියන ගැටීම, උපන් බිමෙන් විප්‍රවාසගත සාංකාව ඉන්පස්සෙ ඔහුගේ ලේඛනවලට බලපෑ බව කියනව. 

"ලෝකය තුළ මිනිසාගේ පැවැත්ම ගවේෂණය කිරීම" කුන්දේරාට අනුව නවකතාවකින් සිදුකළ යුතු මූලික කාර්‍යයක් වුණා. Life is Elsewhere සිංහලයට පරිවර්තනය කරන අරුණ ප්‍රේමරත්න කෘතියෙ ප්‍රස්ථාවනාවෙ සඳහන් කරන ආකාරයට ඒ කාර්‍ය මේ වගෙයි.

"මිනිසා සහ ලෝකය අතර තිබෙන්නේ ඇසක් චිත්‍රයට දක්වන සබඳතාව නොවේ. නළුවෙකු වේදිකා පසුතලය කෙරෙහි දක්වන සබඳතාව ද නොවේ. ගොළුබෙල්ලෙකු උගේ කටුවට බද්ධවී සිටින අයුරින් මිනිසා ලෝකය සමඟ බද්ධවී සිටියි. එය ඔහුගේම කොටසකි. ලෝකය වෙනස් වෙද්දී මිනිසාගේ පැවැත්ම ද වෙනස් වෙයි"

යුරෝපය මුල්කරගෙන ඇති වුණු ලෝකය යුද්ධ, ඒ අනුව පැන නැගුණු නූතනත්වය, සමාජවාදයේ නැගීම, කුන්දේරා මිනිස් පැවැත්ම හඳුනාගන්න උත්සාහකරන්නෙ මේ සංසිද්ධි හරහා. කොහොම වුණත් කුන්දේරා ගේ නාමය ලෝකය පුරා ප්‍රකට වෙන්නෙ 1984 පළවුණ The Unbeatable Lightness of Being නවකතාව එක්ක.1988 ඒ කෘතිය සිනමාවට නැඟෙන්නෙ Daniel Day-Lewis, Juliette Binoche වගේ ඉහළම ගණයෙ නළු නිළියන්ගේ  රංගන දායකත්වයෙන්. නවකතාවක් වඩාත් පරිපූර්ණව සිනමාවට නැඟුන අවස්ථාවක් විදිහට  Unbearable Lightness සලකනව. 

Life is Elsewhere  (ජීවිතය අන්තැනක), The Unbearable Lightness of Being (පියාපතක් වන් ජීවිතයක්) The Farewell Waltz (සමුගැනීමේ සාදය) කුන්දේරා ගේ නවකතාවල සිංහල පරිවර්තන කිහිපයක්.

කුන්දේරා නොබෙල් ත්‍යාගය වෙනුවෙන් නිර්දේශ වුණත් එය ඔහුට ලැබෙන්නෙ නෑ. පෑනෙන් සිදුකළ මෙහෙවර වෙනුවෙන් මිලාන් කුන්දේරා නම් ලේඛකයාට ආචාරය පුද කරන ගමන් පහත උපුටනය ගන්නෙ ඔහුගේ "ජීවිතය අන් තැනක" කෘතියෙන්. 

"එයා චිත්‍ර අඳින්නෙ කිසිම අසුබවාදී හැඟීමක් හිතේ තියාගෙන නෙමෙයි" සිත්තරා පිළිතුරු දුන්නේ ය. "කලාව කියල කියන්නෙ බුද්ධියෙන් පහළ වෙච්ච දෙයක් නෙමෙයි කියන එක තේරුම් ගන්න. බලු ඔළු එක්ක මිනිස්සු අඳින්න හරි, ඔළු නැති ගෑණු අඳින්න හරි ජෙරොමියෙල්ගෙ තියෙන පෙළඹවීම එයාට ඉබේ ලැබුණ දෙයක්.  මේ දේවල් එයාගෙ හිතට ආවෙ කොහොමද කියල එයාට කිසිම දැනීමක් නෑ. මට ඒ ගැන හොඳටෝම විශ්වාසයි. මේ හැඩතල ගැන එයාට කොඳුරල කියන්නෙ එයාගෙම  උපවිඥානය. ඒත් මේ අමුතුම විදිහෙ බලි රූප වල තේරුමක් නැහැ කියල නම් කියන්න බෑ. ජෙරොමියෙල් ගෙ රූපයි, යුද්ධයයි අතරෙ ගුප්ත සම්බන්ධයක් තියනව කියල ඔයාට හිතෙන්නෙ නැද්ද? යුද්දෙ රෑ දවල් නැතුව අපිව කම්පනයට පත් කෙරුව. අපිව බය ගැන්නුව. ඒ යුද්දෙ මනුස්සයගෙන් එයාගෙ ඔළුව, එයාගෙ මූණ පැහැරගත්තෙ නැද්ද? අපි මේ ජීවත් වෙන්නෙ ඔළු නැති ගෑණුන් ගෙ කඳ කෑලි ආශාවෙන් ප්‍රාර්ථනා කරන ඔළු නැති මිනිස්සුන්ගෙ ලෝකෙක නෙමෙයි ද? මං ඔයාගෙන් අහන්නෙ මෙච්චරයි, ඔයාගෙ පුතාගෙ චිත්‍ර වල තියෙනවට වඩා ඇත්තක්, යථාර්ථයක් තවත් තියනවද ? නෑ නේද?"

-මිලාන් කුන්දේරා

- ජීවිතය අන් තැනක